(SKKN 2022) đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học qua chuyên đề văn học nước ngoài của trường THPT như thanh

Lý do chọn đề tài SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT NHƯ THANH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỔI MỚI SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC QUA CHUYÊN ĐỀ VĂN HỌC NƯỚC NG

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT NHƯ THANH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỔI MỚI SINH HOẠT TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC QUA CHUYÊN ĐỀ VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI

CỦA TRƯỜNG THPT NHƯ THANH

Người thực hiện: Nguyễn Kim Thành Chức vụ: Tổ trưởng Chuyên môn Đơn vị công tác: Trường THPT Như Thanh SKKN thuộc môn: Ngữ Văn

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết, mọi hoạt động trong nhà trường đều nhằm mục đíchnâng cao chất lượng dạy học Trong đó, chất lượng chuyên môn là yếu tố hàngđầu quyết định sự tồn tại, phát triển và danh tiếng của nhà trường

Để đáp ứng yêu cầu giảng dạy và giáo dục trong thời kì công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước, những năm gần đây, ngành GD&ĐT đã chú trọng đổi mớicông tác quản lý, đổi mới phương pháp dạy học theo mô hình trường học mớinhằm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Dạy học theochuẩn kiến thức, kĩ năng, điều chỉnh nội dung dạy học phù hợp đặc điểm tâmsinh lí học sinh tiểu học; tăng cường giáo dục đạo đức, giáo dục kĩ năng sống,ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy và trong quản lí Trong đó, đổimới nội dung và hình thức sinh hoạt của các tổ chuyên môn cũng luôn được coitrọng

Từ thực tế cho thấy, tổ chuyên môn như một “mắt xích” cực kỳ quantrọng trong bộ máy hoạt động của nhà trường Mọi công việc từ chỉ đạo thựchiện chương trình, kế hoạch hoạt động, đánh giá, xếp loại giáo viên, học sinh;duy trì kỷ cương nề nếp đến việc nâng cao chất lượng dạy học đều phải thôngqua sự quản lý và điều hành sinh hoạt của tổ chuyên môn Như vậy, tổ chuyênmôn như một chiếc cầu nối vừa triển khai các kế hoạch vừa thực thi và báo cáoviệc thực hiện các chương trình, kế hoạch với Ban giám hiệu nhà trường

Vì thế, chỉ đạo đổi mới nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môncũng là một hình thức đa dạng hoá cách quản lý nhà nước để góp phần nâng caochất lượng dạy và học Mặt khác, đổi mới sinh hoạt chuyên môn trong nhàtrường cũng chính là một trong những hình thức chủ yếu để bồi dưỡng năng lực

sư phạm cho tập thể giáo viên Đây không những là vấn đề quan trọng nhất màcòn là vấn đề then chốt quyết định chất lượng đội ngũ và hiệu quả giờ dạy trongnhững đổi mới đó là phải cải tiến nội dung, hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn,

tổ chức sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học

Nhằm tạo cơ hội cho tất cả GV được học tập lẫn nhau thông qua hoạt

động cùng hợp tác thiết kế kế hoạch bài dạy, cùng dự giờ và phân tích bài học.Qua đó nhằm phát triển năng lực chuyên môn và hoàn thiện kỹ năng giảng dạycho từng GV, phát huy khả năng sáng tạo của GV tập trung vào hoạt động họccủa học sinh

“Văn học là nhân học”, từ xưa tới nay trong việc giáo dục con người,

văn chương vẫn được sử dụng như một công cụ đắc hiệu, không ai có thể phủnhận tầm quan trọng của văn chương trong việc xây dựng và giữ gìn đạo đức xãhội

Môn Ngữ văn trong nhà trường là môn học vừa mang tính nghệ thuật vừamang tính khoa học, nó là chìa khóa giúp học sinh tiến vào mọi lĩnh vực khoa

học, mọi hoạt động xã hội, tác động một cách sâu sắc, mạnh mẽ đến tư tưởng,

tình cảm, cảm xúc của con người Để học tốt môn Ngữ văn ngoài những kĩ năng

nhạy cảm, biết nhận diện, đánh giá và cảm thụ những vẻ đẹp của ngôn từ, hìnhảnh Người thầy cần phải làm tốt việc khơi gợi hứng thú và sự sáng tạo cho các

em (trong giờ học văn), cần phải có những phương pháp, kĩ thuật đặc thù, đadạng để học sinh lĩnh hội một cách hiệu quả nhất đáp ứng sự phát triển về thẩm

mĩ, đạo đức, trí tuệ của học sinh và yêu cầu của thời đại

Thế nhưng, thực tế học văn và làm văn hiện nay ở một bộ phận HS cấpTHPT thật đáng buồn, hiện tượng HS “dị ứng” với môn văn, không thích họcvăn, làm bài kiểm tra sơ sài và đối phó vẫn còn phổ biến

Trong khi đó, có không ít GV chưa thực sự coi trọng giảng dạy tác phẩmVăn học nước ngoài Chỉ chọn sự đầu tư cho mảng Văn học Việt Nam, chú trọngdạy Tiếng Việt mà không xem trọng Văn học nước ngoài, dạy qua loa chiếu lệ vìmảng văn học này những năm gần đây không có trong cấu trúc đề thi THPT Quốcgia Chính vì vậy học sinh không nhận thức được tầm quan trọng của việc học vàlĩnh hội các tác phẩm Văn học nước ngoài Vì vậy hiệu quả của giờ học khôngcao, chưa thực sự có ý nghĩa đối với việc rèn luyện, phát triển toàn diện cho họcsinh

Riêng đối với Văn học nước ngoài, học sinh phần nào chưa hứng thú vì xa

lạ với nền văn hóa nước ngoài, vì chưa hiểu văn bản và những hàm ý sâu xa màtác giả muốn gửi gắm Đứng trước thực trạng đó, tôi không khỏi băn khoăn, làm

thế nào để cả GV và học sinh yêu văn học nước ngoài hơn, làm thế nào để đem

đến cho các em hs sự hiểu biết và yêu mến về thể loại Kịch, về Sếch-xpia, về

Xuất phát từ những lí do trên, với cương vị Tổ trưởng chuyên môn tôi lựa

chọn và nghiên cứu đề tài: Đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên

cứu bài học qua chuyên đề Văn học nước ngoài ở trường THPT Như Thanh

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài Đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học

qua chuyên đề Văn học nước ngoài ở trường THPT Như Thanh nhằm:

- Đảm bảo cho tất cả học sinh có cơ hội tham gia vào quá trình học tập,

GV quan tâm đến khả năng học tập của học sinh đặc biệt là học sinh có khókhăn về học

- Tạo cơ hội cho tất cả GV nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng sưphạm và khả năng sáng tạo trong dạy học

Từ đó, nâng cao:

- Nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường

- Góp phần làm thay đổi văn hóa ứng xử trong nhà trường

3 Đối tượng nghiên cứu

HS khối 11 (11A2, 11A7) của trường THPT Như Thanh năm học 2022

2021-4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp thảo luận

- Phương pháp so sánh, đối chiếu

NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

1.1 Sinh hoạt chuyên môn theo định hướng nghiên cứu bài học

* Quan niệm: Sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học (NCBH)

- Là hoạt động chuyên môn nhưng ở đó GV tập trung phân tích các vấn

đề liên quan đến người học (học sinh)

- Không tập trung vào việc đánh giá giờ học, xếp loại GV mà nhằmkhuyến khích GV tìm ra nguyên nhân tại sao HS chưa đạt kết quả như mongmuốn và có biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học, tạo cơ hội cho HS đượctham gia vào quá trình học tập; giúp GV có khả năng chủ động điều chỉnh nộidung, phương pháp dạy sao cho phù hợp với từng đối tượng HS

1.2 Các bước tiến hành NCBH

Chu trình NCBH gồm 4 bước:

* Bước 1 Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu

* Bước 2 Tiến hành bài học và dự giờ

* Bước 3 Suy ngẫm, thảo luận về bài học nghiên cứu

* Bước 4 Áp dụng cho thực tiễn dạy học hàng ngày

1.3 Tổ chức thực hiện SHCM theo NCBH

1.3.1 Điều kiện để thực hiện nghiên cứu bài học

 Nhóm GV hợp tác xây dựng giáo án

 Tiết học minh hoạ là tiết học như bình thường hàng ngày

 Phát giáo án của tiết học cho giáo viên dự giờ

 Vị trí GV dự giờ có thể quan sát được nét mặt của học sinh

 Các giáo viên cần học cách quan sát

 Nêu lại những ấn tượng của mình khi quan sát học sinh học

đây nhà trường nỗ lực vươn lên và đã có nhiều đóng góp cho giáo dục TỉnhThanh Hoá.

- Về phía GV: GV trong trường phần đa là những người có trình độ nănglực chuyên môn vững vàng, ham học hỏi và cầu thị Luôn sẵn sàng tiếp nhậnnhững cái mới trong phương pháp dạy học tích cực để tạo hiệu quả cao tronggiảng dạy Tổ Ngữ văn có 10 GV đều nhiệt tình và tâm huyết, tất cả đều đang ởgiai đoạn “độ tuổi vàng” của tuổi nghề với trình độ và kinh nghiệm chín muồi

Tuy nhiên, ở một số GV vẫn còn tình trạng chưa thực sự hiểu đúng tầm

quan trọng của các buổi sinh hoạt chuyên môn, nơi tinh thần và ý kiến tập thể

được vận dụng vào xây dựng đánh giá góp ý bài dạy một cách hữu ích nhất,phân tích các nguyên nhân, các mối quan hệ trong giờ học và tìm biện pháp cảitiến, nâng cao chất lượng các bài học Và là nơi mối quan hệ đồng nghiệp đượcgắn kết sâu sắc nhất

- Về phía HS: HS của trường đều rất chăm ngoan, có ý thức học tập vàrèn luyện tốt Tuy nhiên, ý thức học tập ở một số em còn hạn chế Đặc biệt làquan niệm của các em về mảng Văn học nước ngoài còn mang tính đối phó vàthực dụng, điều này tạo nên hệ luỵ trong cách tiếp nhận những tác phẩm Vănhọc nước ngoài của HS

Từ cơ sở lí luận và thực tiễn trên, cá nhân tôi sau nhiều trăn trở và tìm tòi

mạnh dạn đề xuất những biện pháp thực nghiệm sau nhằm Đổi mới sinh hoạt tổ

chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học qua chuyên đề Văn học nước ngoài

ở trường THPT Như Thanh

Từ đó góp phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao chất lượng giáo dục

bộ môn Ngữ Văn cho HS THPT tỉnh nhà

3 CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

3.1 BƯỚC 1 : Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu

+ Chọn bài khó nhất/ loại bài/ phân môn/lớp (ít nhất phải cách cuộc họp

này 4 tuần) Tổ Ngữ văn đã chọn tác phẩm Tình yêu và thù hận

-Sếchxpia

+ Lập mục tiêu bài đã chọn; cần xác định mục tiêu kiến thức và kĩ năng

mà HS cần đạt được khi tiến hành nghiên cứu

* Về kiến thức

Giúp học sinh cảm nhận được:

- Tình yêu cao đẹp bất chấp thù hận giữa hai dòng họ của Rô-mê-ô và Giu-li-ét

- Hiểu được tình yêu chân chính tạo ra tình cảm và nhân cách trong sáng, nâng

đỡ, cổ vũ con người vượt qua thù hận

- Nghệ thuật xây dựng kịch của Sếch-xpia, diễn biến tâm trạng nhân vật qua ngônngữ lời thoại trong đoạn trích

- Hình thành cho học sinh các kĩ năng như: khái quát tổng hợp kiến thứccác môn học khác nhau để bổ trợ; kĩ năng sử dụng và khai thác tư liệu có liênquan đến bài học; rèn luyện cho học sinh kĩ năng thực hành và làm bài tập.…qua đó giúp các em có thể phân tích, đánh giá, nhận xét một cách độc lập, khoahọc.

- Kĩ năng đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại, nhận biết một vài thểđặc điểm của thể loại kịch: ngôn ngữ, hành động, bố cục, xung đột…

*Thái độ:

- Giúp hs hiểu tình yêu là thứ tình cảm thiêng liêng, cao quí vượt trên hậnthù HS biết trân trọng tình yêu chân thành, trong sáng và hướng tới xây dựnglối sống có trách nhiệm hơn

- Giáo dục cho học sinh có tinh thần thái độ học tập nghiêm túc đối với tất

cả các môn học Bởi vì mỗi môn học ở trường THPT đều có vai trò quan trọng

để hình thành tri thức, nhân cách toàn diện của người học

+ Các gv trong tổ góp ý kiến, hoàn thiện mục tiêu bài học qua SHCM.Các GV sẽ có một cuộc thảo luận chi tiết, cụ thể bài học tiến hành nghiên cứunhư:

 Đặt câu hỏi xem đây là loại bài học gì?

 Cách giới thiệu bài học như thế nào?

 Sử dụng các phương pháp và phương tiện dạy học thế nào cho đạt hiệuquả cao?

 Nội dung bài học chia ra những đơn vị kiến thức nào?

 Dự kiến tổ chức hoạt động dạy học nào tương ứng?

 Dự kiến tích hợp nội dung giáo dục nào là phù hợp?

Người dạy đưa ra ý tưởng cho hoạt động khởi động, cách giới thiệu bài học củamình và các thành viên trong tổ góp ý, hoàn thiện ý tưởng:

+ Em hãy nêu những hiểu biết của mình về những bức hình sau?

Hs quan sát, suy ngẫm và trả lời:

Thành phố cổ kính và xinh đẹp nằm

ở miền Bắc nước Ý quê hương của thiên tình sử đẫm lệ

Đấu trường nổi tiếng trong lịch sử nhân loại

Ngôi nhà gắn liền với câu chuyện tình lãng mạn

3 3 Gợi ý sản phẩm

+ Thành phố của thiên tình sử đẫm lệ:Verona thuộc tỉnh Verona, nằm dọc bờ

sông Adige miền Bắc nước Ý

+ Đấu trường La Mã/Roman Arena (nằm chính giữa trung tâm lịch sử của thành phố Verona)

+ Ngôi nhà của nàng Giuliet: Ngôi nhà được xây dựng từ thế kỷ 12 với chiếc

ban công nổi tiếng, nơi đã chứng kiến chuyện tình yêu đầy lãng mạn của đôi tìnhnhân trẻ

(GV khen thưởng cho Hs có đáp án đúng)

Lời vào bài

Là một trong những địa điểm hấp dẫn khách du lịch nhất thế giới Thành phố Verona của Nước Ý được UNESCO công nhận là di sản thế giới, với nhiều

di tích lịch sử văn hóa Nơi không chỉ in dấu bởi hào quang lịch sử với Đấu trường La Mã – Roman Arena, Nhà thờ lớn Verona – Verona Cathedral, Quảng trường Piazza delle Erbe, Thánh đường San Zeno Maggiore… mà khi nhắc đến Verona người ta còn nhớ đến mối tình lãng mạn lay động lòng người giữa Romeo và Giuliet Thành phố của sự bình yên và thơ mộng này đã góp phần dệt nên câu chuyện về mối tình huyền thoại đầy ngang trái và thấm đẫm nước mắt

đã đi vào lịch sử.

Hôm nay cô trò ta sẽ cùng nhau khám phá và cảm thụ vẻ đẹp của mối tình huyền thoại ấy qua trích đoạn “Tình yêu và thù hận” của nhà soạn kịch thiên tài người Anh, Uy-li-am Sếch-xpia.

Sau khi kết thúc cuộc họp này, một GV trong nhóm (tôi) sẽ nhận nhiệm

vụ phát triển đề cương đầu tiên của giáo án bài học nghiên cứu

3.2 BƯỚC 2: Tiến hành bài học và dự giờ

Sau khi hoàn thành kế hoạch dạy học chi tiết, một GV sẽ dạy minh hoạ bàihọc nghiên cứu ở một lớp cụ thể (11A2, 11A7)

- Các yêu cầu cụ thể của việc dự giờ như sau:

+ Chuẩn bị lớp dạy minh hoạ, bố trí lớp có đủ chỗ ngồi quan sát thuậnlợi cho người dự

+ Điều chỉnh số lượng người dự ở mức vừa phải, không quá đông

+ Việc dự giờ cần đảm bảo không ảnh hưởng đến việc học của học sinh,không gây khó khăn cho người dạy minh hoạ

Sản phẩm của Hs 11A2 (Gv sử dụng phương pháp “khăn phủ bàn”)

Sản phẩm của Hs 11A2 (Gv sử dụng phương pháp thảo luận nhóm)

Học sinh Lê Thị Nhung – 11A6 đang biểu diễn ca khúc The time for us

Hs Lê Huyền Trâm (trong vai Giuliet) và Lê Văn Đức (trong vai Rômeo) – 11A6

GV cần quan sát học sinh học, cách phản ứng của học sinh trong giờ học,cách làm việc nhóm, những sai lầm học sinh mắc phải Quan sát tất cả đối tượnghọc sinh, không được “bỏ rơi” một HS nào.

- Từ bỏ thói quen đánh giá giờ dạy của GV, người dự cần học tập, hiểu vàthông cảm với khó khăn của người dạy Đặt mình vào vị trí của người dạy đểphát hiện những khó khăn trong việc học của HS để tìm cách giải quyết

3.3 BƯỚC 3: Suy ngẫm, thảo luận về bài học nghiên cứu

- Suy ngẫm và chia sẻ các ý kiến của GV về bài học sau khi dự giờ Các ýkiến đưa ra nhiều hay ít, tinh tế và sâu sắc hay hời hợt và nông cạn sẽ quyết địnhhiệu quả học tập, phát triển năng lực của tất cả GV tham gia vào SHCM

- Người dự tập trung quan sát việc học của HS, đưa ra bằng chứng vềnhững gì họ nhìn thấy được về cách học, suy nghĩ, giải quyết vấn đề của HS trênlớp học, để rút kinh nghiệm, bổ sung, đưa ra biện pháp nâng cao hiệu quả

- Mọi người phải lắng nghe, tôn trọng ý kiến của nhau khi thảo luận,không nên quan tâm đến các tiêu chuẩn truyền thống của một giờ dạy

- Tuyệt đối không xếp loại giờ dạy minh hoạ trong SHCM Bởi giờ dạy làsản phẩm chung của mọi người khi tham gia SHCM.

3.4 BƯỚC 4: Áp dụng cho thực tiễn dạy học hàng ngày

- Sau khi thảo luận về tiết dạy đầu tiên, tất cả cùng suy ngẫm xem có tiếptục thực hiện NCBH này nữa không? Nếu bài học nghiên cứu vẫn chưa hoànthiện thì cần tiếp tục nghiên cứu để tiến hành dạy ở các lớp sau cho hoàn thiệnhơn

- Cuối cùng các GV viết bài báo cáo vạch ra những gì họ được học liênquan đến chủ đề nghiên cứu và mục tiêu của họ trong giảng dạy.

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

+ Về phía GV

Qua chuyên đề thực nghiệm, GV trong tổ Ngữ văn của trường THPT NhưThanh đã phần nào thực sự hiểu đúng tầm quan trọng của các buổi sinh hoạtchuyên môn, nơi tinh thần và ý kiến tập thể được vận dụng vào xây dựng đánhgiá góp ý bài dạy một cách hữu ích nhất, phân tích các nguyên nhân, các mốiquan hệ trong giờ học và tìm biện pháp cải tiến, nâng cao chất lượng các bàihọc Nhận thức sâu sắc SHCM là nơi mối quan hệ đồng nghiệp được gắn kết sâusắc nhất

+ Về phía HS

- Thực hiện nhiệm vụ học tập để thu thập xử lí thông tin, liên hệ với thựctiễn chuyên đề, giúp các em chủ động và tích cực hơn trong quá trình học tập,tiếp thu và lĩnh hội kiến thức, sử dụng và khai thác tư liệu có liên quan đến bàihọc; học sinh yêu văn học nước ngoài hơn, các em sự hiểu biết và yêu mến về