BÀI TẬP LỚNMôn Kinh tế chính trị Mác – LêninĐỀ TÀI Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tích cực, tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế đến Việt

Do đó quá trinh hội nhập sẽ giúp ta mở rộng được thị trường xuất nhập khẩu, thu hút được vốn đầu tư nước ngoài, tiếp thu được khoa học công nghệ tiên tiến, và tạo được môi trường thuận l

TR ƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

- -

Môn: Kinh tế chính trị Mác – Lênin

ĐỀ TÀI: Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tích cực, tiêu cực

c ủa hội nhập kinh tế quốc tế đến Việt Nam

Người thực hiện : Dương Thị Thúy Hậu

Mã sinh viên : 11196012 Lớp học phần : Kinh tế chính trị Mác Lênin_08 Giảng viên hướng dẫn : TS Nguyễn Văn Hậu

Hà Nội, Tháng 5 năm 2020

TR ƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

- -

Môn: Kinh tế chính trị Mác – Lênin

ĐỀ TÀI: Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tích cực, tiêu cực

c ủa hội nhập kinh tế quốc tế đến Việt Nam

Hà Nội, Tháng 5 năm 2020

M ỤC LỤC

L ỜI NÓI ĐẦU……… 4

L ỜI CẢM ƠN………5

N ỘI DUNG CHÍNH……… 6

PH ẦN I: HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở VIỆT NAM……… 6

1 Khái niệm……… 6

2 Điều kiện để Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế……… 6

3 Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam………7

PH ẦN II: TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC, TIÊU CỰC CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC T Ế ĐẾN VIỆT NAM……… 8

1 Tác động tích cực……… 8

2 Tác động tiêu cực……… 14

PH ẦN II: GIẢI PHÁP ĐỂ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CÓ HIỆU QUẢ VÀ

NÂNG CAO S ỨC CẠNH TRANH CỦA NỀN KINH TẾ VIỆT NAM…17 1 Đối với Đảng và Nhà nước……… 17

2 Đối với doanh nghiệp và thành phần kinh tế khác……… 18

K ẾT LUẬN……… 19

TÀI LI ỆU THAM KHẢO……… 20

L ỜI NÓI ĐẦU

Trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay, hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành

xu thế khách quan chi phối sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia và quan hệ quốc tế Sự hợp nhất về kinh tế giữa các quốc gia tác động mạnh mẽ và sâu sắc đến nền kinh tế chính trị của các nước nói riêng và của thế giới nói chung Theo xu thế chung của

thế giới, Việt Nam đã và đang từng bước cố gắng chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Đây không phải là một mục tiêu nhiệm vụ nhất thời mà là vấn đề mang tính chất sống còn đối với nền kinh tế Việt Nam hiện nay cũng như sau này Bởi là một nước đang phát triển, lại

vừa trải qua chiến tranh tàn khốc, ác liệt thì việc chủ động hội nhập kinh tế với khu vực

và thế giới là cần thiết hơn bao giờ hết

Hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam là quá trình gia tăng sự liên hệ giữa nền kinh tế Việt Nam với nền kinh tế thế giới Do đó quá trinh hội nhập sẽ giúp ta mở rộng được thị trường xuất nhập khẩu, thu hút được vốn đầu tư nước ngoài, tiếp thu được khoa

học công nghệ tiên tiến, và tạo được môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế Tuy nhiên, một vấn đề bao giờ cũng có hai mặt đối lập Hội nhập kinh tế quốc cũng đồng thời đưa đến nhiều tác động tiêu cực, nhiều thách thức đòi hỏi phải vượt qua để có thể thu được lợi ích

Thấy được mức độ cần thiết của việc hiểu, nắm bắt kiến thức về những tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến sự phát triển kinh tế của Việt Nam, tôi quyết định chọn

đề tài “Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tích cực, tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc

tế của Việt Nam” với mong muốn cung cấp những thông tin cơ bản, cái nhìn tổng quan nhất về tác động tích cực cũng như tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế

Tôi vô cùng trân trọng và cảm ơn sự phê bình, ý kiến đóng góp của quý bạn đọc để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Trân trọng!

Dương Thị Thúy Hậu

L ỜI CẢM ƠN

Thông qua đề tài “Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động tích cực, tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam”, bản thân em muốn gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến thầy giáo Nguyễn Văn Hậu – GV môn Kinh tế chính trị Mac - Lenin, người đã giúp

đỡ, tạo điều kiện để hoàn thành đề tài Qua đây, em cũng có cơ hội để tìm hiểu sâu hơn

về hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, có thêm kiến thức về những tác động tích cực cũng như tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế đến sự phát triển của Việt Nam Vì thời gian hoàn thiện có hạn cũng như vốn hiểu biết nông cạn và thông tin còn hạn hẹp nên dù

đã rất cố gắng, bài tiểu luận của em cũng không thể tránh khỏi những sai sót và khuyết điểm không đáng có, cần được chỉnh sửa, bổ sung Em rất mong tiếp tục nhận được sự đóng góp, giúp đỡ của thầy để em có thể hoàn thiện bản thân hơn nữa

Em xin chân thành cảm ơn thầy!

Dương Thị Thúy Hậu

N ỘI DUNG CHÍNH

I H ội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam

1 Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế

Hội nhập KTQT của một quốc gia là quá trình quốc gia đó thực hiện gắn kết nền kinh t ế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồng thời tuân thủ các chu ẩn mực quốc tế chung

Hội nhập kinh tế quốc tế là một quá trình tất yếu, một xu thế bao trùm mà trọng tâm là mở cửa kinh tế, tạo điều kiện kết hợp tốt nhất nguồn lực trong nước và quốc tế, mở rộng không gian để phát triển và chiếm lĩnh vị trí phù hợp nhất có thể để trong quan hệ kinh tế quốc tế Hội nhập vừa là đòi hỏi khách quan vừa là nhu cầu nội tại của sự phát triển kinh tế mỗi nước

2 Điều kiện thuận lợi để Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế

2.1 Vị trí địa lý thuận lợi

Bản chất kinh tế của vị trí địa lý là địa tô chênh lệch Vị trí địa lý thuận lợi sẽ cho phép thu được địa tô chênh lệch cao và ngược lại, vị trí địa lý không thuận lợi chỉ đem lại địa tô chênh lệch thấp Vị trí địa lý thuận lợi là lợi thế “so sánh” - là một yếu tố quan trọng để phát triển kinh tế

Nước ta có vị trí địa lý vô cùng thuận lợi:

Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa Đông Nam Á, là nơi gặp gỡ của những luồng gió xuất phát từ các trung tâm lớn bao quanh tạo nên tự nhiên phong phú và

đa dạng Điều này có tác động sâu sắc đến cơ cấu, quy mô và hướng phát triển kinh tế xã

hội của nước ta

Việt Nam nằm ở rìa đông của bán đảo Đông Dương, trở thành một đầu mối giao thông quan trọng từ Ấn Độ Dương tới Thái Bình Dương Vị trí này cho phép nước ta có thể dễ dàng phát triển các kinh tế thương mại, văn hoá, khoa học kĩ thuật với các nước trong khu vực và trên thế giới

Việt Nam nằm trong khu vực đang diễn ra các hoạt động kinh tế sôi động nhất thế giới Điều này tạo môi trường thuận lợi để ta nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động

phát triển kinh tế Việt Nam có điều kiện giao lưu với những thị trường sôi động, học hỏi được những kinh nghiệm quý báu của các “con rồng Châu Á”

2.2 Giàu có về tài nguyên thiên nhiên

Việt Nam có nhiều loại tài nguyên thiên nhiên, trong đó có nhiều loại có giá trị kinh tế lớn nhưng chưa được khai thác hoặc khai thác ở mức độ thấp, sử dụng chưa hợp

lý Đây là nguồn lực bên trong để phát triển kinh tế, đồng thời là đối tượng đầu tư của Tư Bản nước ngoài

2.3 Tài nguyên nhân văn phong phú

Việt Nam là nước có lực lượng lao động dồi dào, hệ thống giá trị văn hóa, lịch sử phong phú Đây là đối tượng đầu tư phát triển rất quan trọng của Tư Bản nước ngoài

Những lợi thế trên đã góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam tiến vào thế giới

3 Tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam

Tiến trình hội nhập kinh tế của Việt Nam cho đến nay:

Về hợp tác song phương: Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 180 quốc gia trên thế giới, mở rộng quan hệ thương mại, xuât khẩu hàng hóa tới trên 230 thị trường của các nước và vùng lãnh thổ, ký kết trên 90 Hiệp định thương mại song phương, gần 60 Hiệp định khuyến khính và bảo hộ đầu tư, 54 Hiệp định chống đánh thuế hai lần Việt Nam đã thiết lập quan hệ tốt với tất cả các nước lớn, trong đó có 5 nước thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (P5), các nước trong nhóm G8, nâng cao quan hệ đối tác chiến lược với Trung Quốc, thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc, Anh

Về hợp tác đa phương và khu vực: Việt Nam đã có mối quan hệ tích cực với các tổ chức tài chính tiên tệ quốc tế như Ngân hàng phát triển Châu Á, Quỹ tiền tệ thế giới và

ký kết các hiệp định hợp tác kinh tế đa phương

Các mốc thời gian quan trong trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam:

- Năm 1995, Việt Nam trở thành thành viên chính thức của ASEAN và tham gia khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA)

- Năm 1998, Việt Nam được công nhận là thành viên chính thức của Diễn đàn Hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC)

- Tháng 7-2000, Việt Nam kí kết Hiệp định thương mại song phương Việt Nam-Hoa Kì

- Đặc biệt tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam đã có một bước đi quan trọng khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới WTO vào ngày 11 tháng 01 năm 2007 sau 11 năm đàm phán gia nhập Tổ chức này Đây

là sự kiện đánh dấu sự hội nhập toàn diện của Việt Nam vào kinh tế thế giới

II Tác động tích cực và tiêu cực của hội nhập kinh tế quốc tế đến Việt Nam

1 Tác động tích cực

1.1 Tạo ra nền kinh tế mở, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu, thúc đẩy thương mại phát triển

Nội dung của hội nhập là mở cửa thị trường cho nhau, thúc đẩy thương mại phát triển Vì vậy, khi Việt Nam gia nhập các tổ chức kinh tế quốc tế sẽ mở rộng quan hệ bạn hàng Cùng với việc được hưởng ưu đãi về thuế quan, xoá bỏ hàng rào phi thuế quan và các chế độ đãi ngộ khác đã tạo điều kiện cho hàng hoá của Việt Nam thâm nhập thị trường thế giới

Nhờ tham gia kí kết các Hiệp định thương mại tự do song phương: Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam Nhật Bản (JVEPA), Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU)…; đa phương: Hiệp định Khu vực Thương mại Tự do ASEAN (AFTA), ASEAN - Trung Quốc (ACFTA), ASEAN - Hàn Quốc (AKFTA)…, Việt Nam từ một nước bị cấm vận, bao vây, đến nay kim ngạch xuất nhập khẩu của đã tăng nhanh, liên tục đạt kỷ lục mới Đến chiều 30/12/2019, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam đạt mức 514 tỷ USD, ghi nhận một kỷ lục mới của nền kinh tế Trong đó, kim ngạch xuất

khẩu đạt khoảng 262,5 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu đạt 248,5 tỷ USD, xuất siêu lên tới gần 11 tỷ USD

Hiện nay, EU là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam với kim ngạch hai chiều năm 2019 đạt 56,45 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 41,5 tỷ USD, nhập khẩu từ EU đạt 14,9 tỷ USD Ngày 30 tháng 3 năm 2020: Hội đồng châu Âu đã

thông qua Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam EU (EVFTA) và đang chờ Quốc hội Việt Nam phê chuẩn Dự kiến khi hiệp định này có hiệu lực (tháng 7-2020) sẽ mở ra

những cơ hội lớn cho xuất khẩu hàng hóa của nước ta Trước hết, cam kết mở cửa thị trường mạnh mẽ trong Hiệp định EVFTA chắc chắn sẽ thúc đẩy quan hệ thương mại Việt Nam - EU, giúp mở rộng hơn nữa thị trường cho hàng xuất khẩu của Việt Nam Với cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu lên tới gần 100% biểu thuế và giá trị thương mại mà hai bên

đã thống nhất, cơ hội gia tăng xuất khẩu cho những mặt hàng Việt Nam có lợi thế như dệt may, da giày, nông thủy sản (kể cả gạo, đường, mật ong, rau củ quả), đồ gỗ, v.v là rất đáng kể Mức cam kết trong EVFTA có thể coi là mức cam kết cao nhất mà Việt Nam đạt được trong các FTA đã được ký kết cho tới nay Theo nghiên cứu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Hiệp định EVFTA sẽ giúp kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU tăng thêm khoảng 20% vào năm 2020, 42,7% vào năm 2025 và 44,37% vào năm 2030 so với không có Hiệp định Đồng thời, kim ngạch nhập khẩu từ EU vào Việt Nam cũng tăng nhưng thấp hơn xuất khẩu Trước hết, cam kết mở cửa thị trường mạnh mẽ trong Hiệp định EVFTA chắc chắn sẽ thúc đẩy quan hệ thương mại Việt Nam - EU, giúp mở rộng hơn nữa thị trường cho hàng xuất khẩu của Việt Nam Với cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu lên tới gần 100% biểu thuế và giá trị thương mại mà hai bên đã thống nhất, cơ hội gia tăng xuất khẩu cho những mặt hàng Việt Nam có lợi thế như dệt may, da giày, nông

thủy sản (kể cả gạo, đường, mật ong, rau củ quả), đồ gỗ, v.v là rất đáng kể Mức cam kết trong EVFTA có thể coi là mức cam kết cao nhất mà Việt Nam đạt được trong các FTA

đã được ký kết cho tới nay

1.2 Thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực của toàn

bộ nền kinh tế

Hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hợp lý, hiện đại và hiệu quả hơn Qua đó hình thành các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn, tăng cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước tiếp

cận thị trường thế giới, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực sản xuất, cạnh tranh của các sản phẩm, của các doanh nghiệp và của toàn bộ nền kinh tế

Nếu như trong giai đoạn 1986-1990, trước khi đất nước bước vào thời kỳ mở cửa, hội nhập toàn diện, tăng trưởng GDP bình quân chỉ đạt 4,4%/năm thì thời kỳ từ 1991-2011 tăng trưởng GDP bình quân khoảng 6% và năm 2019, GDP đạt kết quả ấn tượng với tốc

độ tăng trưởng lên đến 7,2%, vượt mục tiêu Quốc hội đề ra là 6,6-6,8%

Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, phát huy vai trò của khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ Về cơ cấu kinh tế, năm 2018, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ trọng 14,57% GDP; khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 34,28%; khu vực dịch vụ chiếm 41,17%; thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 9,98% Cơ cấu kinh tế năm 2019 cũng có những chuyển biến tích cực với tỉ trọng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm xuống 13,96% GDP, so với mức 14,57% của năm

2018 Tỉ trọng khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 34,49%; khu vực dịch vụ chiếm 41,64% và thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 9,91%

Nhờ có hội nhập quốc tế mà ngành sản xuất và chế biến nông, thủy sản – mặt hàng thế mạnh của Việt Nam phát triển, chất lượng nông sản không ngừng được tăng lên, một

số loại trái cây, thủy sản đã đáp ứng nhu cầu của nhiều thị trường khó tính như EU, Nhật Bản… Bên cạnh đó, các ngành công nghiệp sản xuất linh kiện điện tử, phụ tùng máy móc, vật liệu xây dựng… hay các ngành dịch vụ du lịch, vận tải… của Việt Nam cũng có

cơ hội phát triển, vươn mình hơn nữa trên thị trường quốc tế Các doanh nghiệp trong nước từ đó cũng có thêm cơ hội tiếp cận và nắm bắt chính xác hơn nhu cầu của thị trường

thế giới

1.3 Tạo điều kiện để tiếp thu khoa học công nghệ tiên tiến, nâng cao trình độ, kỹ năng của lực lượng lao động, góp phần quan trọng vào việc giải quyết việc làm

Việt Nam gia nhập kinh tế quốc tế sẽ tranh thủ được kĩ thuật, công nghệ tiên tiến của các nước đi trước để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá, tạo cơ sở

vật chất kĩ thuật cho công cuộc xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội Hội nhập kinh tế quốc tế là con đường để khai thông thị trường nước ta với khu vực và thế giới, tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn và có hiệu quả Qua đó mà các kĩ thuật, công nghệ mới có điều kiện du

nhập vào nước ta, đồng thời tạo cơ hội để chúng ta lựa chọn kĩ thuật, công nghệ nước ngoài nhằm phát triển năng lực kĩ thuật, công nghệ quốc gia Trong cạnh tranh quốc tế có thể công nghệ này là cũ đối với một số nước phát triển, nhưng lại là mới, có hiệu quả tại một nước đang phát triển như Việt Nam Trong những năm qua, cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật, nhất là công nghệ thông tin và viễn thông phát triển mạnh làm thay đổi bộ mặt kinh tế thế giới và đã tạo điều kiện để Việt Nam tiếp cận và phát triển mới này Sự xuất hiện và đi vào hoạt động của nhiều khu công nghiệp mới và hiện đại như Hà Nội, TP

Hồ Chí Minh, Vĩnh Phúc, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng và những xí nghiệp liên doanh trong ngành công nghệ dầu khí đã chứng minh điều đó

Hơn nữa, với dân số gần 100 triệu người, nguồn nhân lực nước ta khá dồi dào Nhưng nếu chúng ta không hội nhập quốc tế thì việc sử dụng nhân lực trong nước sẽ bị lãng phí và kém hiệu quả Hội nhập kinh tế quốc tế sẽ tạo cơ hội để nguồn nhân lực của nước ta khai thông, giao lưu với các nước Hội nhập kinh tế quốc tế đã mang tới những

cơ hội để tiếp cận các xu thế mới, tri thức mới, những mô hình giáo dục hiện đại, tranh

thủ các nguồn lực bên ngoài, tạo thời cơ để phát triển giáo dục Ta có thể thông qua hội nhập để xuất khẩu lao động hoặc có thể sử dụng lao động thông qua các hợp đồng gia công chế biến hàng xuất khẩu Đồng thời tạo cơ hội để nhập khẩu lao động kĩ thuật cao, các công nghệ mới, các phát minh sáng chế mà ta chưa có