Các nghĩa vụ bảo hộ ở mức cao này đang được áp dụng trực tiếp theo Nghị quyết số 102/2020/QH14 của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định EVFTA và sẽ được nội luật hóa trong Luật Sửa đổi,
Trang 1BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN HỌC: CHÍNH SÁCH VÀ PHÁP LUẬT KINH TẾ
ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM
Họ và tên: Lưu Linh Chi
MSSV: 432917 Lớp: 4329
Trang 2MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
NỘI DUNG 1
1, Tổng quan về Hiệp định EVFTA 1
2, Tác động của Hiệp định EVFTA và IPA đối với nền kinh tế Việt Nam 2
2.1, Cơ hội 2
2.2, Đòi hỏi, thách thức mà EVFTA đặt ra cho Việt Nam 2
3, Những thay đổi cơ bản của pháp luật Việt Nam nhằm thực hiện EVFTA 3
3.1, Sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ để phù hợp với cam kết trong EVFTA 3
3.2, Sửa đổi, bổ sung các quy định của Bộ luật Lao động 2019 để phù hợp với cam kết trong EVFTA 5
3.3, Nội luật hoá các cam kết về môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu trong EVFTA 6
KẾT LUẬN 7
Trang 3DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Hiệp định thương mại tự do Liên minh
Trang 4ĐẶT VẤN ĐỀ
Quan hệ song phương Việt Nam – EU ngày càng phát triển tích cực, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế - thương mại Hiệp định Thương mại tự do Liên minh châu
Âu – Việt Nam EVFTA mới được ký kết gần đây là “cú hích” rất lớn cho xuất khẩu của Việt Nam, giúp đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu, đặc biệt là các mặt hàng nông, thủy sản cũng như những mặt hàng Việt Nam vốn có nhiều lợi thế cạnh tranh Do vậy, cải thiện hệ thống chính sách và khuôn khổ pháp lý dựa trên thực tiễn thương mại quốc tế là một trong những yếu tố quan trọng để Việt Nam hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và thu hút vốn đầu tư từ châu Âu, cũng như tạo ra sân chơi bình đẳng cho doanh nghiệp trong nước và nước ngoài
NỘI DUNG
1, Tổng quan về Hiệp định EVFTA
EVFTA được khởi động đàm phán vào năm 2012, kết thúc đàm phán kỹ thuật năm
2015 Hiệp định đã được hai bên chính thức ký kết vào ngày 30 tháng 6 năm 2019 tại hà Nội Việc kết thúc đàm phán thành công và từ đó tiến tới ký kết Hiệp định là một chặng đường dài với sự nỗ lực, cố gắng và quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Quốc hội và Chính phủ với mục tiêu nâng mối quan hệ thương mại song phương Việt Nam – Liên minh châu Âu lên một tầm cao mới nói riêng và thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam nói chung, góp phần vào công cuộc đổi mới và hiện đại hoá đất nước
Hiệp định gồm 17 Chương, 8 Phụ lục, 2 Nghị định tư, 2 Biên bản ghi nhớ và 4 Tuyên bố chung điều chỉnh nhiều vấn đề truyền thống và phi truyền thống Với mức độ cam kết đạt được, EVFTA được coi là một Hiệp định toàn diện, chất lượng
Trang 5cao và đảm bảo cân bằng về lợi ích cho cả Việt Nam và EU, đồng thời phù hợp với các quy định của WTO, cũng như đã lưu ý về trình độ chênh lệch giữa hai bên
2, Tác động của Hiệp định EVFTA và IPA đối với nền kinh tế Việt Nam
2.1, Cơ hội
Trước hết, cam kết mở cửa thị trường mạnh mẽ trong Hiệp định EVFTA chắc chắn
sẽ thúc đẩy quan hệ Việt Nam – EU, giúp mở rộng hơn nữa thị trường cho hàng xuất khẩu Việt Nam Với cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu lên tới gần 100% biểu thuế và giá trị thương mại mà hai bên đã thống nhất, cơ hội gia tăng xuất khẩu cho những mặt hàng Việt Nam có lợi thế như dệt may, da giày, nông thủy sản, đồ gỗ…
là rất đáng kể Mức cam kết trong EVFTA có thể coi là mức cam kết cao nhất mà Việt Nam đạt được trong các FTA đã được ký kết cho tới nay
2.2, Đòi hỏi, thách thức mà EVFTA đặt ra cho Việt Nam
Bên cạnh những yếu tố tích cực và các cơ hội, EVFTA cũng tạo ra các thách thức
và một số tác động không thuận lợi đáng kể như làm gia tăng khoảng cách về tăng trưởng giữa các lĩnh vực, tạo thêm sức ép cho các nhóm yếu thế hay làm tăng rủi
ro bị tranh chấp thương mại EU quy định khá nghiêm ngặt đối với hàng nhập khẩu; áp dụng rào cản kỹ thuật, các biện pháp chống bán phá giá để hạn chế tốc độ tăng trưởng hàng nhập khẩu từ một nước EU đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải thực hiện nghiêm túc uy định về xuất xứ sản phẩm để được hưởng thuế ưu đãi Đánh giá cao ý nghĩa của EVFTA, PGS.TS Phạm Tất Thắng (Viện nghiên cứu chiến lược và chính sách công thương – Bộ công thương) lưu ý, những cam kết thương mại trong EVFTA là rất cao, nên sẽ đòi hỏi Việt Nam phải điều chỉnh thể chế kinh tế của mình cho phù hợp và tuân thủ đúng với những cam kết Không chỉ đơn thuần đối với kim ngạch xuất khẩu hàng hóa mà còn liên quan đến các vấn đề
Trang 6về dịch vụ, đầu tư và mở đường cho logistics cũng như các hoạt động phi truyền thống như chi tiêu chính phủ… đã được cam kết, nên Việt Nam cần thực hiện theo những cam kết đó để điều chỉnh được thể chế kinh tế1 Bên cạnh đó, PGS.TS Phạm Tất Thắng còn nhấn mạnh: hàng rào kỹ thuật thương mại trong EU là rất cao, đặc biệt đối với những mặt hàng điện máy, điện tử, thủy hải sản mà lâu nay Việt Nam vẫn phải tìm mọi cách để EU bỏ quy định “thẻ vàng” đối với thủy hải sản cũng như quy định về dư lượng hóa chất Cùng với đó, các sản phẩm gỗ của Việt Nam tuy có thế mạnh đối với thị trường EU, tuy nhiên đồ gỗ của Việt Nam muốn vào được EU lại rất cần coi trọng về vấn đề xuất xứ gỗ rừng trồng2
3, Những thay đổi cơ bản của pháp luật Việt Nam nhằm thực hiện EVFTA
Ngay sau khi EVFTA có hiệu lực, Chính phủ Việt Nam cùng các bộ, ngành liên quan đã ban hành một loạt văn bản hướng dẫn thực hiện EVFTA3 Trong đó, đáng lưu ý nhất là những vấn đề liên quan đến SHTT, tiêu chuẩn môi trường và quyền của người lao động do còn tồn tại nhiều khác biệt trong các quy định cũng như cách hiểu giữa hai bên
3.1, Sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ để phù hợp với cam kết trong EVFTA
Theo kết quả rà soát pháp luật, một số quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009 cần phải được tiến hành sửa đổi, bổ sung ngay khi EVFTA
1 Trần Ngọc, Ngọc Quỳnh, EVFTA và IPA đòi hỏi Việt Nam phải điều chỉnh thể chế kinh tế, xem tại
https://vov.vn/kinh-te/evfta-va-ipa-doi-hoi-viet-nam-phai-dieu-chinh-the-che-kinh-te-929179.vov , truy cập lần cuối ngày 02/04/2022
2 Nguyễn Mại, Thuận lợi và thách thức của EVFTA và EVIPA với kinh tế Việt Nam, Tạp chí Nhà đầu tư – Tạp chí
điện tử của Hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, xem tại https://nhadautu.vn/thuan-loi-va-thach-thuc-cua-evfta-va-evipa-voi-kinh-te-viet-nam-d33654.html , truy cập lần cuối ngày 02/04/2022
3 Nguyễn Đức Thành, EVFTA sau một năm thực hiện: cần tiếp tục thay đổi để phát huy lợi thế, Tạp chí kinh tế Sài
Gòn online, xem tại https://thesaigontimes.vn/evfta-sau-mot-nam-thuc-hien-can-tiep-tuc-thay-doi-de-phat-huy-loi-the/ , truy cập lần cuối ngày 03/04/2022;
Trang 7có hiệu lực4 Ông Ðinh Hữu Phí, Cục trưởng cục SHTT cho biết, Chương SHTT trong Hiệp định EVFTA gồm các cam kết về nguyên tắc bảo hộ quyền SHTT, phạm vi quyền SHTT, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, thông tin bí mật, giống cây trồng, vấn đề cạn quyền và thực thi quyền SHTT Phần lớn các cam kết về SHTT trong Hiệp định phù hợp pháp luật Việt Nam Tuy nhiên, Hiệp định đặt ra một số tiêu chuẩn cao hơn pháp luật Việt Nam, trong đó có thể kể đến như bảo hộ 169 chỉ dẫn địa lý của châu Âu với mức độ bảo hộ cao Ngoài ra, phải có cơ chế đền bù thỏa đáng cho chủ sở hữu sáng chế là dược phẩm khi cơ quan nhà nước chậm trễ cấp phép lưu hành dược phẩm đó Các nghĩa vụ bảo hộ ở mức cao này đang được áp dụng trực tiếp theo Nghị quyết số 102/2020/QH14 của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định EVFTA và sẽ được nội luật hóa trong Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật SHTT, đã được Quốc hội đưa vào Chương trình xây dựng Luật, Pháp lệnh năm 2021, thông qua vào tháng 6-20225
Nội dung sửa đổi Luật SHTT cơ bản tập trung vào 7 nhóm chính sách lớn: Bảo đảm quy định rõ về tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền liên quan trong các trường hợp chuyển nhượng, chuyển giao quyền; Khuyến khích tạo ra, khai thác và phổ biến sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí được tạo ra từ ngân sách nhà nước; Tạo thuận lợi cho quá trình thực hiện thủ tục đăng ký và xác lập quyền; Đảm bảo mức độ bảo hộ thỏa đáng và cân bằng; Tăng cường hiệu quả hoạt động hỗ trợ về SHTT; Nâng cao hiệu quả của hoạt động thực thi quyền SHTT; Bảo đảm thi hành đầy đủ và nghiêm túc các cam kết quốc tế
4 Bài phỏng vấn ông Lương Hoàng Thái – Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương) đăng
trên Báo pháp luật Việt Nam online, Những điều luật nào phải thay đổi khi thực thi EVFTA?, xem tại
https://baophapluat.vn/nhung-dieu-luat-nao-phai-thay-doi-khi-thuc-thi-evfta-post348556.html , truy cập lần cuối ngày 03/04/2022
5 Nguyễn Hà, Thực hiện các cam kết về sở hữu trí tuệ trong EVFTA, Báo nhân dân điện tử, xem tại
https://nhandan.vn/tin-tuc-xa-hoi/thuc-hien-cac-cam-ket-ve-so-huu-tri-tue-trong-evfta-616467/ , truy cập lần cuối ngày 03/04/2022
Trang 8trong quá trình hội nhập6 Cơ quan soạn thảo đã cố gắng thiết kế để các điều khoản liên quan đến lĩnh vực này phải hài hoà và tương thích cao nhất với các điều luật quốc tế; đồng thời đảm bảo quyền lợi cao nhất của quốc gia, dân tộc Các đại biểu Quốc hội cho rằng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật SHTT tương đối cụ thể, sát với yêu cầu thực tế và có ý nghĩa rất quan trọng đối với Việt Nam khi tham gia EVFTA, tạo nền tảng cơ sở vững chắc để Việt Nam tham gia “cuộc chơi” với quốc tế
3.2, Sửa đổi, bổ sung các quy định của Bộ luật Lao động 2019 để phù hợp với cam kết trong EVFTA
Trong EVFTA, nội dung lao động được quy định trong chương 13: Thương mại và phát triển bền vững Theo đó, một trong các cam kết của hai bên là cam kết ban hành và sửa đổi luật pháp, chính sách phù hợp với các tiêu chuẩn được quốc tế công nhận
Bộ luật Lao động 2019 chủ yếu được sửa đổi, bổ sung tập trung vào 3 nhóm tiêu chuẩn lao động cơ bản: 7 Đối với nhóm tiêu chuẩn không phân biệt đối xử trong lao động: Bộ luật sửa đổi, bổ sung khái niệm phân biệt đối xử trong lao động; bổ
sung 7 cơ sở phân biệt đối xử bị nghiêm cấm: chủng tộc, nguồn gốc quốc gia, nguồn gốc xã hội, độ tuổi, tình trạng thai sản, chính kiến, trách nhiệm gia đình; quy định về những trường hợp loại trừ không bị xem là phân biệt đối xử Ngoài ra, Bộ luật còn sửa đổi, bổ sung các quy định về lao động nữ và tăng cường bảo vệ các
nhóm lao động dễ bị tổn thương (người khuyết tật, người cao tuổi) Đối với nhóm
6 Bài phỏng vấn Bộ trưởng Bộ KH&CN Huỳnh Thành Đạt, Sửa đổi Luật sở hữu trí tuệ nhằm thúc đẩy phát triển
kinh tế, văn hoá, xã hội của đất nước trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, xem tại
https://dangcongsan.vn/khoa-hoc/bo-truong-huynh-thanh-dat-sua-doi-luat-so-huu-tri-tue-nham-thuc-day-phat-trien-kinh-te-xa-hoi-dat-nuoc-595587.html , truy cập lần cuối ngày 03/04/2022
7 International Labour Organization, Cam kết về Lao động trong EVFTA và Những sửa đổi, bổ sung của Bộ luật Lao
động 2019, xem tại https://www.youtube.com/watch?v=O9Uwa5mWylA&t=33s , truy cập lần cuối ngày
03/04/2022
Trang 9tiêu chuẩn về lao động trẻ em: bảo vệ lao động chưa thành niên ở cả khu vực chính
thức, phi chính thức, cả lao động có hoặc không có quan hệ lao động; quy định điều kiện lao động về công việc, nơi làm việc, thời gian khác nhau cho 3 độ tuổi khác nhau; tăng cường trách nhiệm của cha, mẹ, người giám hộ và vai trò của cơ
quan nhà nước Đối với nhóm tiêu chuẩn về quan hệ lao động: quy định người lao
động có quyền thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động công đoàn hoặc tổ chức của người lao động; quy định: bảo vệ người lao động không bị phân biệt đối xử về việc làm bởi người sử dụng lao động; bảo vệ tổ chức sử dụng người lao động không bị can thiệp, thao túng bởi người sử dụng lao động Về thương lượng tập thể, doanh nghiệp có thể có nhiều tổ chức đại diện người lao động nhưng chỉ có 1 thương lượng tập thể, 1 thoả ước lao động tập thể được ký kết do tổ chức đại diện nhất có số lượng thành viên tối thiểu đáp ứng theo quy định của chính phủ Bên cạnh đó, các nhà lập pháp sửa đổi trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp lao động từ
“con đường độc đạo” đến tự nguyện và tự chọn bởi các bên tranh chấp; quy định
cơ quan lao động là đầu mối tiếp nhận các yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động, sửa đổi tổ chức hoạt động; mở rộng thẩm quyền, phạm vi áp dụng trọng tài lao động đối với mọi loại tranh chấp lao động
3.3, Nội luật hoá các cam kết về môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu trong EVFTA
EVFTA dành một chương riêng quy định về bảo vệ môi trường, cụ thể là Chương
13 về Thương mại và phát triển bền vững, từ Điều 13.1 đến Điều 13.7, tập trung giải quyết 5 nội dung: biến đổi khí hậu, bảo vệ tầng ô-zôn, đánh giá tác động môi trường, đầu tư trong lĩnh vực môi trường và giải quyết tranh chấp môi trường
Nhìn chung, các cam kết về môi trường, BĐKH trong EVFTA không có nội dung
gì mâu thuẫn với những nỗ lực của Việt Nam trong việc giải quyết các vấn đề về môi trường và ứng phó với BĐKH Cụ thể, Luật BVMT 2020 có hiệu lực thi hành
Trang 10từ 01/01/2022 với nhiều sửa đổi tiến bộ, cập nhật được xu hướng phát triển của pháp luật quốc tế về môi trường trên thế giới và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam Đặc biệt, để thực hiện yêu cầu thúc đẩy thị trường cácbon với
cơ chế định giá hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế theo yêu cầu tại Điều 13.6 EVFTA, Luật BVMT đã bổ sung quy định về vấn đề này tại Điều 139 Ngoài việc quy định các biện pháp mang tính chất hành chính để kiểm soát lượng khí các-bon phát thải như xác định hạn ngạch lượng phát thải trong chiến lược quốc gia, theo dõi kết quả kiểm kê và xây dựng lộ trình, phương thức giảm nhẹ phát thải khí nhà kính phù hợp với điều kiện của đất nước và cam kết quốc tế, khoản 4 điều này cũng quy định cách thức tham gia thị trường các-bon như trao đổi, đấu giá, vay mượn, nộp trả, chuyển giao hạn ngạch, tín chỉ các-bon; Thực hiện các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon trong nước, quốc tế phù hợp với quy định của pháp luật
và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên Mặc dù vậy, các quy định trên vẫn chưa thực sự phản ánh yêu cầu xây dựng thị trường các-bon “với cơ chế định giá hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế” như EVFTA yêu cầu, vì không nêu được các nguyên tắc chủ đạo trong việc xây dựng và phát triển thị trường này cũng như thể hiện được nguồn gốc của các nguyên tắc và mô hình thị trường các-bon mà Việt Nam đang hướng tới là tương thích với xu hướng quốc tế Cơ chế định giá các-bon sẽ được hình thành với sự tham gia của những chủ thể nào, dựa trên những nguyên lý cơ bản gì cũng không được nêu rõ
KẾT LUẬN
Trong bối cảnh đang chịu sự tác động của COVID-19, việc EVFTA có hiệu lực là tín hiệu tích cực đối với Việt Nam, vừa vượt qua khó khăn ngắn hạn, mở ra cơ hội mới cho thương mại và đầu tư, mà về dài hạn có tác động mạnh mẽ đối với chuyển đổi cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, hướng tới mục tiêu trở thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030