(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam(Luận án tiến sĩ) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam
Trang 1Trường đại học kinh tế quốc dân
hoàng khánh vân
NGHIấN CỨU PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG VIỆC ĐỊNH GIÁ
SẢN PHẨM TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN
THỨC ĂN CHĂN NUễI Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kế toán, kiểm toán và phân tích
Trang 2Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật
Hà Nội, ngày….tháng…năm 2017
Tác giả Luận án
Hoàng Khánh Vân
Trang 3Trong quá trình thực hiện luận án, NCS đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ
từ gia đình, thầy cô giáo, bạn bè và đồng nghiệp
Lời cảm ơn đầu tiên, NCS xin trân trọng gửi tới gia đình và những người thân yêu đã luôn động viên, giúp đỡ và khuyến khích NCS hoàn thành luận án
Với tấm lòng biết ơn của mình, NCS xin trân trọng gửi lời tri ân sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Minh Phương Sự hướng dẫn tận tình, tâm huyết và trách nhiệm
đã giúp NCS hoàn thành luận án này
NCS xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn quan tâm, động viên, chia sẻ tài liệu, hỗ trợ tìm kiếm thông tin và tạo điều kiện cho NCS thực hiện nghiên cứu
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận án
Hoàng Khánh Vân
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU
DANH MỤC HÌNH
GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1
Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ
PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG VIỆC ĐỊNH GIÁ SẢN PHẨM TẠI CÁC DOANH NGHIỆP 6
1.1 Tổng quan định giá sản phẩm được nghiên cứu dưới góc độ của các chuyên gia kinh tế 6
1.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài về việc vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá sản phẩm 11
1.2.1 Các công trình nghiên cứu vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá bán sản phẩm ra ngoài 11
1.2.2 Các công trình nghiên cứu vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá chuyển nhượng nội bộ 16
1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phương pháp định giá trên cơ sở chi phí 18
1.3 Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước về việc vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá sản phẩm 21
1.3.1 Các công trình nghiên cứu vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá bán sản phẩm ra ngoài 21
1.3.2 Các công trình nghiên cứu vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá chuyển nhượng nội bộ 23
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 24
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG ĐỊNH GIÁ SẢN PHẨM TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 25
2.1 Bản chất kế toán quản trị chi phí và hệ thống phương pháp kế toán quản trị chi phí 25
2.1.1 Bản chất kế toán quản trị chi phí 25
2.1.2 Phân loại chi phí 28
2.1.3 Hệ thống phương pháp kế toán quản trị chi phí 31
Trang 52.2.2 Định giá theo quan điểm của marketing 38
2.2.3 Định giá theo quan điểm của kế toán 42
2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phương pháp định giá trên cơ sở chi phí 43
2.4 Định giá sản phẩm trên cơ sở chi phí tại các doanh nghiệp sản xuất 48
2.4.1 Các phương pháp định giá sản phẩm trên cơ sở chi phí 48
2.4.2 Định giá sản phẩm bán ra bên ngoài trên cơ sở chi phí 53
2.4.3 Định giá sản phẩm chuyển nhượng nội bộ trên cơ sở chi phí 60
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 65
Chương 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 66
3.1 Nghiên cứu định tính 67
3.1.1 Mục đích nghiên cứu định tính 67
3.1.2 Mẫu khảo sát định tính 68
3.1.3 Phương pháp nghiên cứu định tính 68
3.2 Nghiên cứu định lượng 71
3.2.1 Mô hình nghiên cứu và Các giả thuyết nghiên cứu 71
3.2.2 Phương pháp chọn mẫu 73
3.2.3 Phương pháp nghiên cứu định lượng 75
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 82
Chương 4: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG ĐỊNH GIÁ SẢN PHẨM TẠI CÁC DOANH NGHỆP CHẾ BIẾN THỨC ĂN CHĂN NUÔI Ở VIỆT NAM 83
4.1 Tổng quan về các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam 83
4.1.1 Khái quát thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh thức ăn chăn nuôi của các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam 83
4.1.2 Đặc điểm sản phẩm và quy trình sản xuất sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam 86
4.2 Đặc điểm tổ chức quản lý tại các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam 88
4.2.1 Mô hình tổ chức bộ phận đơn giản 88
4.2.2 Mô hình tổ chức bộ phận chức năng 89
4.2.3 Mô hình tổ chức bộ phận chiến lược 89
Trang 6Việt Nam 90
4.3.1 Thống kê mô tả mẫu khảo sát 90
4.3.2 Phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam 92
4.3.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phương pháp định giá trên cơ sở chi phí 103
4.4 Đánh giá thực trạng vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam 115
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 121
Chương 5: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG VIỆC ĐỊNH GIÁ SẢN PHẨM TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN THỨC ĂN CHĂN NUÔI
Ở VIỆT NAM 122
5.1 Định hướng phát triển ngành thức ăn chăn nuôi tại Việt Nam 122
5.2 Phương hướng hoàn thiện phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi Việt Nam 124
5.3 Hoàn thiện vận dụng phương pháp KTQTCP trong định giá sản phẩm tại các DN chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam 126
5.3.1 Hoàn thiện phương pháp KTQTCP phục vụ định giá tại các DN chế biến thức ăn chăn nuôi Việt Nam 127
5.3.2 Hoàn thiện vận dụng phương pháp KTQTCP trong định giá sản phẩm tại các DN chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam 138
5.4 Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp CBTACN ở Việt Nam 147
5.4.1 Về phía Nhà nước 147
5.4.2 Về phía Hiệp hội thức ăn chăn nuôi Việt Nam 148
5.4.3 Về phía Doanh nghiệp CBTACN Việt Nam 149
KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 150
KẾT LUẬN 151
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 153
PHỤ LỤC 157
Trang 7Từ viết tăt Diễn giải
Chi phí Nguyên vật liệu trực tiếp CPNVLTT
Chi phí Nhân công trực tiếp CPNCTT
Chi phí quản lý doanh nghiệp CPQLDN
Chế biến thức ăn chăn nuôi CBTACN
Trang 8Bảng 2.1: Bảng phân loại chi phí 28
Bảng 2.2: Các phương pháp kế toán quản trị chi phí 32
Bảng 2.3: Các phương pháp tiếp cận giá 39
Bảng 3.1: Thống kê thông tin phỏng vấn theo Bảng phỏng vấn sâu 71
Bảng 3.2: Mẫu khảo sát 75
Bảng 3.3: Bảng mã hóa thang đo 78
Bảng 4.1: Cronbach’s alpha của các biến nghiên cứu 104
Bảng 4.2: Sơ đồ hệ số tương quan 108
Bàng 5.1: Dự kiến chỉ tiêu kế hoạch chế biến thức ăn công nghiệp sử dụng chăn nuôi gia súc, gia cầm giai đoạn 2014-2020 123
Bảng 5.2: Dự kiến chỉ tiêu chế biến thức ăn chăn nuôi công nghiệp sử dụng trong chăn nuôi gia súc, gia cầm và thủy sản giai đoạn 2015-2020 124
Bảng 5.3: Dự kiến khối lượng nguyên liệu nhập khẩu cho thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm và thủy sản chế biến công nghiệp 124
Bảng 5.4: Bảng phân loại chi phí theo hình thái của chi phí 128
Bảng 5.5: Dùng phương pháp bình phương bé nhất trên Excel 130
Bảng 5.6: Nhóm chi phí và tiêu thức phân bổ tại Công ty Vimark 132
Bảng 5.7: Chi phí chung và số lượng tiêu thức T11/2015 của Vimark 133
Bảng 5.8: Phân bổ chi phí cho sản phẩm N85 công ty Vimark 133
Bảng 5.9: Chi phí nền của sản phẩm N85 công ty Vimark 134
Bảng 5.10: Xác định hoạt động và nhóm hoạt động 135
Bảng 5.11: Bảng phân bổ mức sử dụng nguồn lực vào nhóm hoạt động 136
Bảng 5.12 Tiêu thức đo lường cho nhóm hoạt động 137
Bảng 5.13: Xác định chi phí chung cho mẻ sản phẩm TA# 005GR 137
Bảng 5.14: Xác định chi phí chung đến kg sản phẩm TA# 005GR 137
Bảng 5.15: Chi phí nền của sản phẩm TA# 005GR 138
Bảng 5.16: Giá bán đơn vị sản phẩm N85 141
Bảng 5.17: Giá bán đơn vị sản phẩm TA# 005GR 144
Trang 10GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
1 Lý do chọn đề tài
Thức ăn chăn nuôi là nhân tố mắt xích quan trọng để phát triển ngành chăn nuôi, vốn đang được coi là giải pháp đảm bảo an ninh lương thực trên toàn thế giới Sản xuất thức ăn chăn nuôi trên thế giới có nhiều biến động tuy nhiên vẫn giữ xu hướng tăng Tại Việt Nam nhu cầu thức ăn chăn nuôi luôn đạt mức tăng khoảng 10%/năm xấp xỉ 18-20 triệu tấn/năm Dự kiến đến năm 2020, quy mô có thể đạt 25-
26 triệu tấn/năm Tuy nhiên hoạt động sản xuất trong nước hiện nay gần như không đáp ứng được nhu cầu nội địa Điều đó thấy được thị trường thức ăn chăn nuôi của Việt Nam là một thị trường nhiều tiềm năng cho các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi
Xác định giá bán sản phẩm hợp lý nhằm mang lại hiệu quả cao cho hoạt động kinh doanh là một trong những vấn đề quan trọng của quản trị doanh nghiệp Khi đưa ra các quyết định về giá, các nhà quản trị dựa trên nhiều nguồn thông tin khác nhau với các chiến lược định giá khác nhau, tuy nhiên không thể phủ nhận vai trò của thông tin về chi phí Xét về hiệu quả kinh tế, giá bán sản phẩm phải bù đắp chi phí và tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp Thậm chí, đối với các doanh nghiệp phải chấp nhận ở mức giá bán niêm yết trên thị trường, thông tin chi phí vẫn là quan trọng đối với việc xác định mức giá bán thực tế (sau khi trừ các khoản chiết khấu hoa hồng cho các kênh phân phối trung gian) Chính vì vậy việc vận hành hệ thống
kế toán quản trị nhằm cung cấp thông tin chi phí để xác định giá bán sản phẩm cho các tình huống đa dạng trong hoạt động kinh doanh là vấn đề then chốt để duy trì và phát triển mỗi doanh nghiệp Tại các nước phát triển trên thế giới các doanh nghiệp
đã xây dựng và sử dụng hệ thống kế toán quản trị chi phí hiện đại, cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản trị trong việc định giá bán Tuy nhiên tại Việt Nam, các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi hiện nay mới chỉ tập trung vào kế toán tài chính để cung cấp thông tin chi phí, giá thành phục vụ cho việc định giá sản phẩm Hệ thống kế toán này không thể cung cấp các thông tin chi phí phù hợp, kịp thời và tin cậy cho việc ra các quyết định về giá sản phẩm của nhà quản trị Do đó các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi sẽ khó đứng vững trong môi trường kinh doanh ngày càng cạnh tranh, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại thế giới như Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)
và Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC)
Trang 11Vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi là một vấn đề then chốt trong việc giúp các nhà quản trị đưa ra các quyết định đúng đắn để vừa có thể đưa các sản phẩm ra thị trường với giá bán hợp lý, vừa có nguồn ngân sách để đầu tư cho hoạt động nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, lựa chọn các biện pháp marketing phù hợp, từ đó tạo ra nhiều lợi nhuận cho doanh nghiệp Nhận thấy tầm quan trọng của việc nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiêp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam bao gồm định giá sản phẩm bán ra thị trường bên ngoài và định giá sản phẩm chuyển nhượng nội bộ bên
trong doanh nghiệp do vậy tác giả lựa chọn đề tài: “ Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam” làm đề tài luận án của mình
2 Mục tiêu nghiên cứu
Với đề tài “Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam”, tác giả xác định mục tiêu nghiên cứu gồm:
(1) Nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm trong các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam bao gồm định giá bán sản phẩm ra ngoài và định giá sản phẩm chuyển nhượng nội bộ
(2) Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới phương pháp định giá sản phẩm trên cơ sở chi phí trong các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam (3) Khuyến nghị một số giải pháp hoàn thiện phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam
3 Câu hỏi nghiên cứu
Để có thể trả lời cho các mục tiêu nghiên cứu trên, nghiên cứu sinh đưa ra các câu hỏi nghiên cứu sau:
(1) Phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm gồm định giá bán ra thị trường và định giá chuyển nhượng nội bộ trong các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam là gì?
(2) Các nhân tố nào ảnh hưởng tới phương pháp định giá trên cơ sở chi phí trong các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Viêt Nam và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đó tới phương pháp định giá trên cơ sở chi phí ?
Trang 12(3) Các giải pháp hoàn thiện phương pháp kế toán quản trị chi phí trong định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam là gì?
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu:
Luận án tổng hợp, hệ thống hóa lý luận về phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm Bao gồm xác định giá bán sản phẩm ra thị trường bên ngoài, giá sản phẩm chuyển nhượng nội bộ và các nhân tố ảnh hưởng đến phương pháp định giá trên cơ sở chi phí
Giá chuyển nhượng quốc tế không được nghiên cứu trong đề tài này
Phạm vi nghiên cứu:
Về nội dung nghiên cứu:
Luận án nghiên cứu phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam trên các nội dung cụ thể sau: (1) tổng hợp, hệ thống hóa những vấn đề lý luận về phương pháp
kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm; (2) đánh giá, luận giải các kết quả nghiên cứu trước đây và đánh giá thực trạng vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam; (3) đưa ra giả thuyết nghiên cứu và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu trên khung cảnh nghiên cứu là các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam Đồng thời đưa ra các khuyến nghị tới các chủ thể liên quan Sản phẩm thức ăn chăn nuôi trong nghiên cứu là thức ăn công nghiệp cho gia súc gia cầm
Về phạm vi không gian:
Nghiên cứu này lựa chọn các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam bao gồm các doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Trong các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi tác giả chỉ nghiên cứu về thức ăn chăn nuôi cho gia súc và gia cầm, thức ăn thủy sản không thuộc phạm vi nghiên cứu trong đề tài này
Về phạm vi thời gian: Nghiên cứu này sử dụng số liệu của các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam từ năm 2014 đến 2016
Trang 134 Phương pháp nghiên cứu
Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp nghiên cứu định lượng để phục vụ cho quá trình nghiên cứu
Nghiên cứu định tính được thực hiện gồm quan sát thực địa, nghiên cứu trường hợp điển hình và phỏng vấn bán cấu trúc
Nghiên cứu định lượng được thực hiện thông qua phát phiếu khảo sát để thu thập dữ liệu gồm hai giai đoạn Giai đoạn một là nghiên cứu thử nghiệm và giai đoạn hai là nghiên cứu đại trà trên diện rộng
5 Đóng góp của luận án
Luận án đã trình bày khái quát tổng quan các công trình nghiên cứu về phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp sản xuất dưới các góc độ kinh tế, góc độ kế toán trong cả hai trường hợp định giá sản phẩm bán ra thị trường ngoài và định giá sản phẩm chuyển nhượng nội bộ Từ đó đặt ra mục tiêu nghiên cứu đó là nghiên cứu hiện trạng của việc vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm và các nhân tố tác động đến phương pháp định giá trên cơ sở chi phí với việc nghiên cứu điển hình tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam
Luận án đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp sản xuất Đồng thời luận án đã phản ánh và làm rõ thực trạng vận dung phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam Xác định được các nhân tố có ảnh hưởng đến phương pháp định giá trên cơ sở chi phí trong các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam đó là quy mô doanh nghiệp, thị phần, mức độ ảnh hưởng trong việc xác định giá bán và thông tin chi phí
Trên cơ sở định hướng phát triển ngành chế biến thức ăn chăn nuôi và phương hướng hoàn thiện phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi, luận án đã đưa ra hai nhóm giải pháp cho hai nhóm doanh nghiệp là các doanh nghiệp có quy mô lớn và doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ
6 Kết cấu của luận án
Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu về phương pháp kế toán quản
Trang 14trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp
Chương 2: Cơ sở lý luận về phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp sản xuất
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Thực trạng vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam Chương 5: Phương phướng và giải pháp hoàn thiện phương pháp kế toán quản trị chi phí trong việc định giá sản phẩm tại các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam
Trang 15Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG VIỆC
ĐỊNH GIÁ SẢN PHẨM TẠI CÁC DOANH NGHIỆP
Các kết quả của các nghiên cứu trước đây liên quan đến phương pháp kế toán quản trị chi phí và các quyết định về giá trên cơ sở chi phí được tác giả tổng hợp và phân tích Đầu tiên tác giả xem xét những nghiên cứu trước đã nghiên cứu về giá như mục tiêu định giá, chiến lược định giá sản phẩm trong các doanh nghiệp Sau
đó tác giả tiếp tục tóm tắt các công trình liên quan đến việc vận dụng phương pháp
kế toán quản trị chi phí trong định giá sản phẩm bao gồm định giá bán sản phẩm ra bên ngoài và định giá sản phẩm chuyển nhượng nội bộ trong các doanh nghiệp
1.1 Tổng quan định giá sản phẩm được nghiên cứu dưới góc độ của các chuyên gia kinh tế
Khi nghiên cứu các vấn đề liên quan đến định giá sản phẩm, các chuyên gia kinh tế có rất nhiều các quan điểm khác nhau Tác giả hệ thống lại các quan điểm đó dưới hai góc độ của các chuyên gia kinh tế nghiên cứu về định giá sản phẩm đó là: mục tiêu định giá và chiến lược định giá
Muc tiêu định giá
Nghiên cứu của Shipley (1981) nhằm tìm hiểu về mục tiêu định giá trong các doanh nghiệp sản xuất ở Anh Nghiên cứu đã gửi bảng hỏi đến các giám đốc bán hàng và tiếp thị của 728 doanh nghiệp Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các mục tiêu thay đổi theo quy mô và số lượng của đối thủ cạnh tranh Các công ty theo đuổi nhiều mục tiêu trong định giá sản phẩm của họ Một phần ba các công ty trong nghiên cứu không đưa ra các mục tiêu về lợi nhuận
Jobber và Hooley (1987) tìm hiểu các mục tiêu giá cả trong các công ty sản xuất và dịch vụ, sự khác nhau theo thị trường, quy mô doanh nghiệp, và các mối quan hệ giữa các mục tiêu và việc thực hiện các mục tiêu đó Nghiên cứu đã gửi phiếu khảo sát tới 1775 doanh nghiệp ở Anh, bảng hỏi được sử dung để phỏng vấn
150 giám đốc điều hành Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các mục tiêu về giá trong các công ty là thay đổi khác nhau theo từng thời kì và quy mô của doanh nghiệp Ví
dụ mục tiêu tối đa hóa doanh thu bán hàng được tìm thấy trên các thị trường mới so
Trang 36Từ các quan điểm trên, theo tác giả, vai trò của kế toán quản trị chi phí gồm: cung cấp thông tin chi phí giúp nhà quản trị đưa ra quyết định kinh doanh và cung cấp thông tin chi phí liên quan đến lập lập kế hoạch, kiểm soát và đo lường hiệu quả kinh doanh
Vai trò "Cung cấp thông tin chi phí giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định kinh doanh” liên quan đến việc ra quyết định Thông tin chi phí chính xác là cần thiết cho việc ra quyết định vì chi phí không chính xác có thể dẫn đến quyết định sai lầm như việc tiếp tục sản xuất sản phẩm không có lợi nhuận Thông tin thiếu chính xác
có thể đủ để đo lường lợi nhuận cho một doanh nghiệp vì chi phí được phân bổ giữa hàng tồn kho và giá vốn hàng bán với mức tổng hợp thay vì sản phẩm cụ thể Nhưng thông tin này không đủ cơ sở để đưa ra những quyết định về sản phẩm đơn lẻ Định giá bán sản phẩm là quyết định thường xuyên của nhà quản trị Để định giá sản phẩm mang lại hiệu quả cao, thì thông tin chi phí được cung cấp phải hữu ích Thông tin chi phí phải chính xác, kịp thời, được phân loại, sử dụng một cách phù hợp
Vai trò thứ hai của kế toán quản trị chi phí là cung cấp thông tin chi phí liên quan đến lập kế hoạch, kiểm soát và đo lường hiệu suất Theo Hồ Mỹ Hạnh (2013)
kế toán quản trị chi phí là việc thu thập các dữ liệu về chi phí và xử lý các dữ liệu này theo một trình tự để có thể cung cấp thông tin chi phí nhằm xây dựng kế hoạch chi phí, kiểm soát chi phí từ đó đánh giá các hoạt động và ra quyết định quản lý Thông tin kế toán quản trị chi phí là công cụ phục vụ lập kế hoạch và các dữ liệu chi phí là cơ sở cho việc ra quyết định chiến lược, những quyết định này bao gồm các chính sách giá bán, cơ cấu sản phẩm, mua sắm máy móc thiết bị, loại bỏ các hoạt động không tạo ra giá trị tăng thêm Tùy theo mục đích sử dụng thông tin mà
kế toán quản trị chi phí sẽ thiết kế, cung cấp thông tin khác nhau Với quyết định liên quan đến định giá bán, chi phí sẽ được nghiên cứu theo chi phí biến đổi, chi phí
cố định và các phương pháp xác định chi phí tương ứng
Kế toán quản trị chi phí là nguồn chủ yếu cung cấp thông tin chi phí nhằm giúp nhà quản trị thực hiện toàn diện các chức năng quản trị Thông tin được cung cấp bởi kế toán quản trị chi phí là thông tin cho các quyết định, trong đó có quyết định về giá thông qua phương pháp định giá trên cơ sở chi phí Một biên độ được tính toán không chỉ bao gồm các chi phí của sản phẩm, mà còn cung cấp một mức lợi nhuận Việc xem xét các tài liệu về phương pháp chi phí và kế toán quản trị chi phí nhằm mục đích hệ thống toàn bộ kiến thức liên quan đến định giá trên cơ sở chi
Trang 37phí và đánh giá các phương pháp tiếp cận của các nhà nghiên cứu trước đó
Với phân tích trên, tác giả cho rằng kế toán quản trị chi phí cung cấp thông tin chi phí phục vụ quản trị doanh nghiệp và kế toán quản trị chi phí đóng một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chi phí và đo lường hiệu suất Kế toán quản trị chi phí cung cấp thông tin thích hợp cho nhà quản trị trong các quyết định ngắn hạn, dài hạn và có ảnh hưởng đến chiến lược hoạt động của tổ chức Các quyết định quản trị rất đa dạng được đưa ra ở các thời điểm khác nhau, trong đó có quyết định quan trọng là quyết định về giá bán sản phẩm
2.1.2 Phân loại chi phí
Đối với nhà quản lý, chi phí là mối quan tâm hàng đầu vì chi phí ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận Do đó vấn đề đặt ra là làm thế nào kiểm soát được chi phí Việc nhận diện và phân loại chi phí là điều quan trọng cốt lõi để có thể quản lý chi phí từ đó đưa ra các quyết định đúng đắn trong quá trình tổ chức điều hành hoạt động kinh doanh của nhà quản trị Có nhiều cách phân loại chi phí trong doanh nghiệp Với mỗi cách phân loại sẽ cung cấp thông tin chi phí ở các góc độ khác nhau cho nhà quản lý
Bảng 2.1 Bảng phân loại chi phí Mục đích Cơ sở phân loại Loại chi phí
Tính giá thành, lập báo cáo
tài chính Theo chức năng hoạt động Chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất Tính giá thành, lập dự toán Theo nội dung kinh tế Chi phí nguyên vật liệu, chi phí
nhân công, chi phí công cụ dụng
cụ, chi phí khấu hao TSCĐ…
Dự toán chi phí, kiểm soát
chi phí
Lập kế hoạch, đánh giá và
ra quyết định
Theo phạm vi quan hệ với mức độ hoạt động Chi phí biến đổi, chi phí cố định, chi phí hỗn hợp
Định giá hàng tồn kho và
lập báo cáo tài chính
Theo mối quan hệ với kết quả kinh doanh
Chi phí sản phẩm và chi phí thời
kỳ
Ra quyết định kinh doanh Theo mục đích kiểm
soát và ra quyết định Chi phí kiểm soát được, chi phí không kiểm soát được, chi phí
chìm, chi phí cơ hội và chi phí chênh lệch
Xác định giá thành
Ra quyết định kinh doanh
Theo nguồn chi phí Chi phí thực tế và chi phí định
mức Xác định giá thành, phân
tích lợi nhuận và kiểm soát
chi phí
Theo khả năng quy nạp chi phí vào đối tượng chịu chi phí
Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp
(Nguồn: tác giả tổng hợp)
Trang 38Thông tin chi phí khác nhau và mức độ chính xác khác nhau phụ thuộc vào mục đích sử dụng thông tin chi phí Ví dụ, báo cáo tài chính bên ngoài đòi hỏi chi phí sản xuất được xác định cho các sản phẩm Do đó, đối với mục đích định giá hàng tồn kho, chi phí này phải được xác định cho các sản phẩm thông qua phương pháp phân bổ, ngay cả khi cơ sở phân bổ không có mối quan hệ nhân quả với chi phí Hơn nữa, đối với các mục đích định giá hàng tồn kho, Kaplan & Atkinson (1998) cho rằng có thể không cần thiết đo lường chi phí sản phẩm chính xác vì chúng được yêu cầu để đo lường giá vốn hàng bán và xác định giá trị hàng tồn kho
ở mức độ tổng hợp Mặt khác, đối với các mục đích ra quyết định, chi phí ngoài sản xuất có thể là cần thiết để xác định cho sản phẩm Với mục đích ra quyết định, các phương pháp xác định chi phí cần xác định chính xác việc tiêu thụ nguồn lực của sản phẩm để tránh tính toán giá thành sản phẩm bị bóp méo Thông tin chi tiết và chính xác hơn về chi phí sản phẩm tạo điều kiện cho việc lập kế hoạch quản lý, kiểm soát, việc ra quyết định hiệu quả Như vậy, mục đích thông tin chi phí sản phẩm được sử dụng có thể ảnh hưởng tới cách thức xử lý thông tin chi phí khác nhau, theo yêu cầu và mức độ chính xác của thông tin chi phí sản phẩm
Với mục đích định giá sản phẩm, tác giả xem xét nghiên cứu phân loại chi phí theo mối quan hệ chi phí với mức độ hoạt động
Chi phí biến đổi
Phân loại chi phí theo mức độ hoạt động nghĩa là các chi phí này tăng giảm như thế nào khi mức độ hoạt động thay đổi Các hoạt động có thể là đơn vị sản phẩm được sản xuất, sản phẩm tiêu thụ, giờ máy… Đối với mục tiêu lập kế hoạch, người quản lý phải có khả năng thấy trước điều gì sẽ xẩy ra và nếu chi phí có sự thay đổi thì người quản lý phải xác định được chúng sẽ thay đổi bao nhiêu
Chi phí biến đổi là loại chi phí mà khi mức độ hoạt động thay đổi thì tổng chi phí thay đổi, nhưng chi phí đơn vị không thay đổi Với mục đích lập kế hoạch, ra quyết định thì chi phí biến đổi được phân loại thành: chi phí biến đổi tỷ lệ (chi phí thay đổi ngay khi mức độ hoạt động thay đổi), và chi phí biến đổi bậc thang (chi phí chỉ thay đổi theo mô hình bậc thang)
Trong các doanh nghiệp sản xuất, chi phí biến đổi thường là chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, và các chi phí sản xuất chung biến đổi… Cần lưu ý về chi phí nhân công trực tiếp, nếu trả lương theo sản phẩm thì đây
là chi phí biến đổi, nếu trả lương theo thời gian thì đây là chi phí cố định
Trang 39Theo tác giả, chi phí biến đổi là những chi phí thay đổi khi mức độ hoạt động
thay đổi Thông thường sẽ xác định chi phí thay đổi theo lượng sản phẩm sản xuất ra
Theo Garrison và cộng sự (2010), trong các ngành công nghiệp, chi phí cố định có xu hướng tăng so với chi phí biến đổi Bởi trong môi trường cạnh tranh các công ty có xu hướng tự động hóa sản xuất Nhân viên yêu cầu cao hơn, được đào tạo và khó thay thế, chi phí cho các nhân viên cũng gần như cố định
Theo Hansen và Mowen (2006) xác định chi phí là biến đổi hay cố định phụ thuộc vào khung thời gian xem xét Ngắn hạn là thời kỳ mà người ra quyết định không thể điều chỉnh năng lực Mức độ của các nguồn lực là cố định nên chi phí của các nguồn lực này là chi phí cố định Chỉ có những chi phí biến đổi trong ngắn hạn mới biến đổi theo tỷ lệ sản xuất hay các hoạt động liên quan đến sản xuất Giá bán của sản phẩm chỉ cần bù đắp được chi phí biến đổi khi xét trong ngắn hạn Dài hạn
là thời kỳ mà năng lực có thể được điều chỉnh Khi đó, có thể coi tất cả chi phí là biến đổi Chúng quan trọng cho mục đích lập kế hoạch sản phẩm vì chúng là sự ước lượng chi phí của tất cả các nguồn lực dùng để tạo ra sản phẩm Giá bán sản phẩm phải trang trải được chi phí dài hạn để thay thế nguồn lực được dùng tạo ra sản phẩm khi nguồn lực này hao mòn
Từ các phân tích trên, quan điểm của tác giả là khung thời gian xem xét rất quan trọng trong phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động, bởi chi phí có thể thay đổi từ cố định thành biến đổi, tùy thuộc vào quyết định được thực hiện trong ngắn hạn hay dài hạn Thông thường, chi phí biến đổi là những chi phí có tổng thay đổi theo mức độ hoạt động Còn chi phí cố định là chi phí không thay đổi
Trang 40khi mức độ hoạt động thay đổi Phân loại chi phí thành chi phí biến đổi, chi phí cố định là tiền đề quan trọng để nhà quản trị xác định mức giá bán sản phẩm phải bù đắp được những chi phí nào, phần tạo ra lợi nhuận của doanh nghiệp là bao nhiêu
Các phương pháp tách chi phí hỗn hợp
Chi phí hỗn hợp bao gồm cả chi phí biến đổi và chi phí cố định Theo Garrison
và cộng sự (2010), thành phần chi phí cố định của chi phí hỗn hợp thể hiện các dịch
vụ sẵn có của công ty, phần chi phí biến đổi thể hiện chi phí phát sinh, do đó nó thay đổi theo đầu ra thực tế Để kiểm soát chi phí, nhà quản trị cần xác định thành phần chi phí biến đổi và chi phí cố định trong chi phí hỗn hợp
• Phương pháp phân tích chi phí bằng đồ thị phân tán
Theo Garrison và cộng sự (2010), phương pháp đồ thị phân tán ít được sử dụng trong thực tế khi mà các quyết định tài chính phụ thuộc chủ yếu vào số liệu
• Phương pháp cực đại - cực tiểu
Phương pháp cực đại – cực tiểu dựa vào tính toán độ dốc của đường thẳng biểu diễn chi phí – đây chính là chi phí biến đổi đơn vị
Theo Garrison và cộng sự (2010), phương pháp cực đại cực tiểu rất dễ tính toán, nhưng lại chỉ sử dụng hai điểm hoạt động Hơn nữa, giai đoạn ứng với quy mô hoạt động lớn nhất và nhỏ nhất ít khi xẩy ra Một công thức chi phí được xác định dựa trên các giai đoạn bất thường khó có thể phản ánh chi phí bình quân thực sự ở giai đoạn khác
• Phương pháp bình phương bé nhất
Phương pháp bình phương bé nhất là phương pháp sử dụng tất cả các điểm dữ liệu hoạt động Đây là phương pháp tìm ra đường hồi qui (đường chi phí) có tổng bình phương sai số hồi quy (khoảng cách từ các điểm hoạt động tới đường hồi quy) nhỏ nhất
Phương pháp bình phương bé nhất có mức độ tính toán phức tạp hơn nhưng mức độ chính xác hơn Đây là phương pháp thường được sử dụng trong thực tế
2.1.3 Hệ thống phương pháp kế toán quản trị chi phí
Những phương pháp kế toán quản trị chi phí thường được sử dụng hiện nay: phương pháp chi phí thực tế, phương pháp chi phí thông thường, phương pháp chi phí tiêu chuẩn, phương pháp chi phí trực tiếp, phương pháp chi phí toàn bộ, phương