Ths BCH chất lượng thông tin đối ngoại trên kênh truyền hình TTXVN hiện nay (qua khảo sát các chương trình “thế giới 360”, “nhịp cầu cộng đồng” và “không gian pháp ngữ” từ tháng 12015 đến tháng 122015)”

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Vào đầu thế kỉ XX, truyền hình lần đầu tiên xuất hiện và đã nhanh chóng phát triển nhờ sự tiên tiến trong lĩnh vực khoa học – công nghệ. Kể từ đó, truyền hình dần trở thành một kênh thông tin vô cùng quan trọng trong đời sống con người và xã hội. Tuy truyền hình xuất hiện từ rất sớm trên thế giới, nhưng tại Việt Nam, đến những năm 1960 truyền hình mới ra đời dưới sự kiểm soát của Mỹ tại miền Nam. Đến năm 1970, miền Bắc mới có chương trình truyền hình đầu tiên được phát sóng. Mặc dù ra đời muộn nhưng truyền hình tại Việt Nam đã thu hút được một số lượng đông đảo công chúng theo dõi. Đồng thời, chất lượng của truyền hình tại Việt Nam cũng ngày một được nâng cao qua thời gian. Tính đến tháng 122015, cả nước có 857 cơ quan báo chí, trong đó có 199 cơ quan báo chí in (86 báo trung ương, 113 báo địa phương), 658 tạp chí (521 tạp chí trung ương, 137 tạp chí địa phương), 01 hãng thông tấn quốc gia. Về phát thanh, truyền hình, hiện cả nước có 67 đài phát thanh – truyền hình. Truyền hình tại Việt Nam hoạt động dưới đủ các loại hình như truyền hình cáp, truyền hình kĩ thuật số, truyền hình Internet hay truyền hình Analog. Ngoài ra, số lượng thuê bao truyền hình số mặt đất đạt 7.000.000 thuê bao, tăng gấp đôi so với cùng kì năm 2013. Những số liệu này chứng tỏ nhu cầu xem truyền hình của người dân Việt Nam đang ở mức cao. Trong đời sống ngày nay, xã hội ngày càng phát triển thì yêu cầu thông tin ngày càng đa dạng và phong phú. Với xu thế toàn cầu hóa, việc giao lưu quốc tế trở thành một nhân tố quan trọng trong nhiệm vụ phát triển mỗi quốc gia. Thông tin dần trở thành một chiếc cầu nối giúp các quốc gia giao lưu và hội nhập, giúp các cộng đồng ngày một hiểu biết lẫn nhau. Trong quan hệ quốc tế, thông tin đối ngoại là một công cụ quan trọng và có ảnh hưởng to lớn đến lĩnh vực ngoại giao của mọi quốc gia trên thế giới. Ranh giới giữa thành công hay thất bại trong việc thực hiện chính sách đối ngoại phụ thuộc vào việc có đảm bảo được chất lượng thông tin hay không. Thực hiện tốt thông tin đối ngoại sẽ giúp các bạn bè quốc tế tiếp cận tình hình một cách chính xác, giúp họ hiểu đúng về quan điểm lẫn hình ảnh con người Việt Nam. Qua đó phục vụ cho chính sách đối ngoại mở rộng, đa phương hóa hay đa dạng hóa nhằm thu hút các nguồn lực bên ngoài như nguồn vốn, đầu tư, chất xám hay công nghệ. Đồng thời, việc nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại cũng góp phần làm hạn chế các thông tin sai lệch, thiếu chính xác về Việt Nam nhằm phục vụ cho các mục đích khác nhau. Cho tới nay, nhiều kênh truyền hình đã xây dựng một nền tảng thông tin đối ngoại với những mục tiêu cụ thể về định hướng, hình thức và nhóm công chúng đối tượng. Thông tin đối ngoại được xây dựng để kết hợp với nhiều chương trình phát sóng, qua đó tạo thành nền tảng nhằm duy trì sự vận hành của của kênh truyền hình. Việc đảm bảo được chất lượng thông tin đối ngoại giúp khán giả tiếp nhận một cách chính xác, hấp dẫn, phục vụ cho chiến lược của kênh. Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) là cơ quan sự nghiệp thuộc Chính phủ, thực hiện chức năng thông tấn Nhà nước trong việc phổ biến thông tin bằng các loại hình báo chí phục vụ các đối tượng có nhu cầu ở trong và ở nước ngoài. Kênh truyền hình TTXVN là kênh truyền hình thông tin thời sự chính luận đầu tiên tại Việt Nam, ra đời vào ngày 25 tháng 8 năm 2010. Ngoài nhiệm vụ chính trị tuyên truyền thiết yếu của quốc gia, kênh truyền hình TTXVN còn có rất nhiều chuyên mục về lĩnh vực ngoại giao và đối ngoại phổ biến kiến thức trong nước lẫn quốc tế. Với 30 cơ quan đại diện nước ngoài ở cả 5 châu lục, cùng nguồn thông tin trao đổi trực tuyến liên tục 2424 giờ với 42 hãng thông tấn và tổ chức báo chí quốc tế, TTXVN có một nền tảng lớn mạnh để xây dựng thông tin đối ngoại phục vụ cho các chương trình truyền hình. Việc nhiệm vụ của Đảng đặt ra cho lĩnh vực đối ngoại là “tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiệp xây dựng bảo vệ tổ quốc”; đồng thời góp phần vào cuộc đấu tranh tư tưởng, phát triển nền văn hóa truyền thống của dân tộc, tiếp thu một cách có chọn lọc văn hóa thế giới khi mở rộng giao lưu quốc tế đó là yêu cầu đồng thời là nhiệm vụ với công tác thông tin đối ngoại. Chính vì những lí do này, việc đánh giá thông tin đối ngoại trên truyền hình TTXVN là việc rất cần thiết. Từ đó đưa ra những khuyến nghị nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại , nghiên cứu và xây dựng chiến lược triển khai có hiệu quả công tác thông tin đối ngoại. Do đó, luận văn lựa chọn chủ đề “Chất lượng thông tin đối ngoại trên kênh truyền hình TTXVN hiện nay (Qua khảo sát các chương trình “Thế giới 360”, “Nhịp cầu cộng đồng” và “Không gian Pháp ngữ” từ tháng 12015 đến tháng 122015)” để tiến hành nghiên cứu.

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI

TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH 13

1.1 Một số khái niệm cơ bản 13

1.2 Những điểm cơ bản về thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình 18

1.3 Tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình 24

Tiểu kết chương 1 31

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỀ CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH TTXVN 33

2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin đối ngoại trên kênh truyền hình TTXVN 34

2.2 Thực trạng chất lượng thông tin đối ngoại của các chương trình “Thế giới 360”, “Nhịp cầu cộng đồng” và “Không gian Pháp ngữ” từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015 38

2.3 Đánh giá thực trạng chất lượng thông tin đối ngoại qua qua các chương trình “Thế giới 360”, “Nhịp cầu cộng đồng” và “Không gian Pháp ngữ” từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015 54

Tiểu kết chương 2 67

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI TRÊN TTXVN 69

3.1 Một số vấn đề đặt ra 69

3.2 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới 72

3.3 Giải pháp nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình TTXVN 84

Tiểu kết chương 3 91

KẾT LUẬN 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

TTXVN : Thông tấn xã Việt Nam

KBS : Korean Broadcasting System

CCTV News : China Central Television News

RT : Russia Today

Danh mục hình ảnh

Ảnh 2.1 Chương trình Thế giới 360

44

Ảnh 2.2 Chương trình Nhịp cầu cộng đồng

49

Ảnh 2.3 Chương trình Không gian Pháp ngữ

55

Danh mục bảng

Bảng 2.1 Thứ tự chương trình Thế giới 360 số ra ngày 24/01/2015 45

Bảng 2.2 Thứ tự chương trình Nhịp cầu cộng đồng phát sóng ngày 17/06/2015

50

Bảng 2.3 Thứ tự chương trình Cộng đồng Pháp ngữ ngày 13/12/2015 56

Bảng 2.4: Đánh giá về chất lượng thông tin đối ngoại trên truyền hình TTXVN

63

sự kiểm soát của Mỹ tại miền Nam Đến năm 1970, miền Bắc mới cóchương trình truyền hình đầu tiên được phát sóng.

Mặc dù ra đời muộn nhưng truyền hình tại Việt Nam đã thu hút đượcmột số lượng đông đảo công chúng theo dõi Đồng thời, chất lượng củatruyền hình tại Việt Nam cũng ngày một được nâng cao qua thời gian

Tính đến tháng 12/2015, cả nước có 857 cơ quan báo chí, trong đó có

199 cơ quan báo chí in (86 báo trung ương, 113 báo địa phương), 658 tạp chí(521 tạp chí trung ương, 137 tạp chí địa phương), 01 hãng thông tấn quốcgia Về phát thanh, truyền hình, hiện cả nước có 67 đài phát thanh – truyềnhình Truyền hình tại Việt Nam hoạt động dưới đủ các loại hình như truyềnhình cáp, truyền hình kĩ thuật số, truyền hình Internet hay truyền hìnhAnalog Ngoài ra, số lượng thuê bao truyền hình số mặt đất đạt 7.000.000thuê bao, tăng gấp đôi so với cùng kì năm 2013 Những số liệu này chứng tỏnhu cầu xem truyền hình của người dân Việt Nam đang ở mức cao

Trong đời sống ngày nay, xã hội ngày càng phát triển thì yêu cầu thôngtin ngày càng đa dạng và phong phú Với xu thế toàn cầu hóa, việc giao lưuquốc tế trở thành một nhân tố quan trọng trong nhiệm vụ phát triển mỗi quốcgia Thông tin dần trở thành một chiếc cầu nối giúp các quốc gia giao lưu vàhội nhập, giúp các cộng đồng ngày một hiểu biết lẫn nhau Trong quan hệquốc tế, thông tin đối ngoại là một công cụ quan trọng và có ảnh hưởng to

lớn đến lĩnh vực ngoại giao của mọi quốc gia trên thế giới Ranh giới giữathành công hay thất bại trong việc thực hiện chính sách đối ngoại phụ thuộcvào việc có đảm bảo được chất lượng thông tin hay không Thực hiện tốtthông tin đối ngoại sẽ giúp các bạn bè quốc tế tiếp cận tình hình một cáchchính xác, giúp họ hiểu đúng về quan điểm lẫn hình ảnh con người ViệtNam Qua đó phục vụ cho chính sách đối ngoại mở rộng, đa phương hóa hay

đa dạng hóa nhằm thu hút các nguồn lực bên ngoài như nguồn vốn, đầu tư,chất xám hay công nghệ Đồng thời, việc nâng cao chất lượng thông tin đốingoại cũng góp phần làm hạn chế các thông tin sai lệch, thiếu chính xác vềViệt Nam nhằm phục vụ cho các mục đích khác nhau

Cho tới nay, nhiều kênh truyền hình đã xây dựng một nền tảng thôngtin đối ngoại với những mục tiêu cụ thể về định hướng, hình thức và nhómcông chúng đối tượng Thông tin đối ngoại được xây dựng để kết hợp vớinhiều chương trình phát sóng, qua đó tạo thành nền tảng nhằm duy trì sự vậnhành của của kênh truyền hình Việc đảm bảo được chất lượng thông tin đốingoại giúp khán giả tiếp nhận một cách chính xác, hấp dẫn, phục vụ chochiến lược của kênh

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) là cơ quan sự nghiệp thuộc Chínhphủ, thực hiện chức năng thông tấn Nhà nước trong việc phổ biến thông tinbằng các loại hình báo chí phục vụ các đối tượng có nhu cầu ở trong và ởnước ngoài Kênh truyền hình TTXVN là kênh truyền hình thông tin thời sựchính luận đầu tiên tại Việt Nam, ra đời vào ngày 25 tháng 8 năm 2010.Ngoài nhiệm vụ chính trị tuyên truyền thiết yếu của quốc gia, kênh truyềnhình TTXVN còn có rất nhiều chuyên mục về lĩnh vực ngoại giao và đốingoại phổ biến kiến thức trong nước lẫn quốc tế Với 30 cơ quan đại diệnnước ngoài ở cả 5 châu lục, cùng nguồn thông tin trao đổi trực tuyến liên tục24/24 giờ với 42 hãng thông tấn và tổ chức báo chí quốc tế, TTXVN có một

nền tảng lớn mạnh để xây dựng thông tin đối ngoại phục vụ cho các chươngtrình truyền hình Việc nhiệm vụ của Đảng đặt ra cho lĩnh vực đối ngoại là

“tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiệp xây dựng bảo vệ tổ quốc”; đồngthời góp phần vào cuộc đấu tranh tư tưởng, phát triển nền văn hóa truyềnthống của dân tộc, tiếp thu một cách có chọn lọc văn hóa thế giới khi mởrộng giao lưu quốc tế - đó là yêu cầu đồng thời là nhiệm vụ với công tácthông tin đối ngoại

Chính vì những lí do này, việc đánh giá thông tin đối ngoại trên truyềnhình TTXVN là việc rất cần thiết Từ đó đưa ra những khuyến nghị nâng caochất lượng thông tin đối ngoại , nghiên cứu và xây dựng chiến lược triểnkhai có hiệu quả công tác thông tin đối ngoại Do đó, luận văn lựa chọn chủ

đề “Chất lượng thông tin đối ngoại trên kênh truyền hình TTXVN hiện nay(Qua khảo sát các chương trình “Thế giới 360”, “Nhịp cầu cộng đồng” và

“Không gian Pháp ngữ” từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015)” để tiến hànhnghiên cứu

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

2.1.Những nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam trong những năm gần đây đã có nhiều nghiên cứu khoa

học giá về vấn đề thông tin đối ngoại, trước tiên phải kể đến cuốn “Thông

tin đối ngoại Việt Nam - một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả

Phạm Minh Sơn Trong đó, tác giả phân tích rõ những khái niệm cơ bản vàđặc thù của thông tin đối ngoại, qua đó nêu bật lên được tầm quan trọngcũng như nhu cầu bức thiết của lĩnh vực này Có thể nói cuốn sách này lànền tảng vững chắc phát triển thêm các nghiên cứu về thông tin đối ngoại Cũng về lĩnh vực đối ngoại, tác giả Phạm Minh Sơn còn có hai tác

phẩm khác mang tên “Đẩy mạnh hoạt động thông tin đối ngoại trong quá

trình hội nhập quốc tế của Việt Nam hiện nay” và “Đẩy mạnh hoạt động

đối ngoại công chúng của Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế” Cả

hai tác phẩm này đều thực hiện các nghiên cứu sâu rộng, qua đó đề xuất cácphương án thúc đẩy công tác đối ngoại trên nhiều mặt trận của đất nước ViệtNam Tác giả không chỉ đề cập đến việc nâng tầm thông tin đối ngoại, màcòn phải xem xét đến những tác động đến công chúng và xã hội, phản ứng rasao, có hiệu quả như thế nào

Để có những hiểu biết cụ thể về công tác ngoại giao, nguyên Giám đốc

Học viện Ngoại giao Vũ Dương Huân đã cho ra đời cuốn “Ngoại giao và

công tác ngoại giao” Cuốn sách này giới thiệu một cách có hệ thống các

nội dung của ngoại giao như các khái niệm, văn kiện, tiếp xúc hay đàmphán Tác phẩm này là một giáo trình quan trọng phục vụ cho việc giảng dậy

và học tập trong ngành quan hệ quốc tế

Nhằm tìm hiểu mục tiêu của Việt Nam trong lĩnh vực đối ngoại, PhóThủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh đã cho ra đời

các cuốn sách “Đường lối chính sách đối ngoại Việt Nam trong giai đoạn

mới” và “Định hướng chiến lược đối ngoại Việt Nam đến 2020” Trong cả

hai cuốn sách này tác giả phân tích rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại;lợi ích quốc gia; trường phái ngoại giao của Việt Nam trong quan hệ quốc tế.Với định hướng đến năm 2020, tác giả nêu bật những mục tiêu mà công tácđối ngoại của Việt Nam phải đạt được, bên cạnh đó phải chú tâm khắc phụcnhững bất cập và trở ngại

Để có những hiểu biết cụ thể về thực trạng công tác đối ngoại của đất

nước ta, Học viện Ngoại giao đã xuất bản cuốn “Hỏi – Đáp về tình hình thế

giới và chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta” Cuốn sách này

chủ trương phân tích tình hình thế giới, liệt kê những vấn đề phức tạp, nổicộm của các nước trên thế giới Đặc biệt, cuốn sách này đi sâu vào tình hìnhđối ngoại của Việt Nam với các nước lớn, hay từng khu vực cụ thể như Châu

Á, Châu Âu, Châu Mỹ hay Châu Phi Đây là những thông tin rất hữu ích chochiến lược nâng cao thông tin đối ngoại đối với các nhóm đối tượng khácnhau trên thế giới.

Ở Việt Nam trong những năm gần đây đã có tương đối nhiều các

nghiên cứu khoa học về lĩnh vực truyền thông Cuốn “Truyền thông đại

chúng” của tác giả Tạ Ngọc Tấn cung cấp những hiểu biết cơ bản, có hệ

thống về phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại, các nguyên tắc,phương pháp cụ thể nhằm quản lý cũng như phát huy tốt vai trò của các loạihình phương tiện truyền thông đại chúng Ngoài ra, cuốn sách còn đáp ứngnhư thông tin liên quan đến hoạt động của hệ thống các phương tiện truyềnthông đại chúng

Nhằm hiểu rõ khái niệm về truyền hình, cuốn “Báo chí truyền hình”

của tác giả Dương Xuân Sơn đưa ra những khái niệm cơ bản của lĩnh vựcbáo hình Tác phẩm này tập trung trình bày các vấn đề của báo chí truyềnhình như: vị trí, vai trò; lịch sử ra đời phát triển của truyền hình; khái niệm,đặc trưng; nguyên lý của truyền hình; chức năng xã hội của truyền hình;kịch bản và kịch bản truyền hình; quy trình sản xuất chương trình truyềnhình; các thể loại báo chí truyền hình; các thuật ngữ truyền hình; phần phụlục kèm theo các dạng kịch bản theo thể loại và chương trình truyền hình Điđôi với các khái niệm là những tài liệu nước ngoài của một số nước có lĩnhvực truyền hình tương đối phát triển như Mỹ, Anh, Pháp hay Nhật Bản

Đi sâu hơn vào lĩnh vực truyền hình, cuốn “Sản xuất chương trình

truyền hình” của tác giả Trần Bảo Khánh đưa ra các khái niệm cơ bản về

truyền hình, nguyên lý truyền hình, đặc thù của truyền hình, vị trí, vai trò,chức năng xã hội của truyền hình, lịch sử ra đời và phát triển của truyền hìnhthế giới và Việt Nam, phương thức sản xuất chương trình, cơ cấu tổ chứcsản xuất chương trình Ngoài ra cuốn sách này còn giúp người đọc nắm được

quy trình sản xuất chương trình truyền hình, vận dụng các phương pháp và

kỹ thuật vào việc sáng tạo tác phẩm, chương trình truyền hình

2.2.Những nghiên cứu nước ngoài

Trên thế giới có một số lượng đáng kể tài liệu về thông tin đối ngoại.Được viết bởi chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực truyền thông, cuốn

“Global Television and the Shaping of World Politics” (Truyền hình toàn cầu và sự định hình chính trị thế giới) của tác giả Royce Ammon, cung cấp

những kĩ năng chiến lược hiện đại và thường được sử dụng nhất trong côngtác xây dựng thông tin đối ngoại trên truyền hình Cuốn sách phản ánhnhững chiến lược phát triển thông tin điển hình trong thực tiễn những mô tả

và ví dụ trực quan nhất Cuốn sách cũng chỉ ra những mục tiêu và yêu cầuđối với thông tin đối ngoại, hướng dẫn thực hiện đánh giá thông tin trênnhiều tiêu chí Ngoài ra, cuốn sách còn cung cấp những ví dụ thực tiễn từquan điểm của các nhà quản lý cùng với các chú giải về thuật ngữ chuyêndụng Nhìn chung, cuốn sách này sẽ rất hữu dụng trong việc giúp người đọcnhận thấy sự ảnh hưởng của chính trị đối với công tác thông tin trên truyềnhình, vốn nằm trong phạm vi của luận văn

Trong “The practice of public diplomacy: Confronting Challenges

Abroad” (Thực hành đối ngoại công chúng: Đối mặt với các thử thách từ nước ngoài), tác giả William Rugh đã nêu làm rõ những thách thức nổi bật

trong việc xây dựng thông tin đối ngoại trước sức ép từ bên ngoài Cuốnsách đề cập tới nhiều tiêu chí mà thông tin đối ngoại phải đáp ứng nếu muốnđạt chất lượng mong muốn Xét trên tổng thể, cuốn sách này sẽ giúp tác giảluận văn nhận thức được những yêu cầu hay thử thách từ phía công chúngđón nhận thông tin đối ngoại

Để hiểu rõ về công tác thông tin đối ngoại trên truyền hình, tác giả

James Larson của cuốn “Global Television and Foreign Policy” (Truyền

hình toàn cầu và chính sách đối ngoại) phân tích cho người đọc mối liên

hệ giữa truyền hình và chính sách đối ngoại Trong đó làm thế nào để cả hailĩnh vực kết hợp với nhau để mang lại kết quả cao nhất Ngoài ra, tác giảcũng giải thích cho người đọc vì sao các phóng viên cũng chính là một lựclượng quan trọng làm công tác đối ngoại Mặc dù cuốn sách này dẫn chứngmột số kênh truyền hình lớn trên thế giới nhưng nhìn chung vẫn ở mức độtoàn cầu, không hoàn toàn nhắm vào một kênh truyền hình ở trong một thểchế chính trị cụ thể nào

Với mục tiêu nghiên cứu về thông tin đối ngoại trên truyền hình, tác giả

Lynda Hammes đã cho ra đời cuốn “Foreign Affairs on Television” (Đối

ngoại trên truyền hình) Tác phẩm trên đã nêu lên cụ thể hình thái và đặc

điểm thông tin đối ngoại trên truyền hình một cách có hệ thống, với những

ví dụ hay dẫn chứng thực tế Không chỉ đưa ra các khái niệm cơ bản, tácphẩm còn phân tích thái độ, hành vi của người xem sau khi nhận được thôngtin đối ngoại từ kênh truyền hình, để từ đó rút ra được mức độ hiệu quả củacông tác thông tin

Cuốn sách “New Public Diplomacy in the 21st Century: A

comparative study of policy and practice” (Đối ngoại công chúng trong thế kỉ 21: Một nghiên cứu so sánh về chính sách và thực hành) của tác giả

James Pamment viết năm 2013 phân tích chi tiết về xu hướng xây dựngthông tin đối ngoại trong thế kỉ 21 Trong tác phẩm, người viết đã đặt ra vấn

đề về việc đưa ra chính sách đến khâu áp dụng, trong quá trình đó sẽ gặpphải những vấn đề như thế nào Luận điểm của tác giả cho rằng hiệu quảthực hiện công tác đối ngoại đôi khi không nằm ở trong tầm kiểm soát củangười làm, mà còn phụ thuộc vào chính sách của quốc gia ra sao Đây là mộttác phẩm mang tính tư duy cao, không bị nặng về tính triết lý và hoàn toàn

có thể sử dụng làm thước đo việc đúng định hướng chính trị của thông tinđối ngoại.

Yoel Cohen, tác giả cuốn sách “Media Diplomacy” (Đối ngoại truyền

thông) đã tiếp cận lĩnh vực thông tin đối ngoại qua ý kiến từ công chúng Từ

đó tác giả đưa ra một góc nhìn đa chiều về những ảnh hưởng của thông tinđối ngoại tác động lên xã hội Theo tác giả, tần suất khán giả đón nhận thôngtin đối ngoại từ truyền thông không quan trọng bằng việc thay đổi nhận thức,quan điểm hay góc nhìn của họ trên các vấn đề truyền tải Tuy tác phẩmhưởng đến truyền thông nói chung chứ không phải truyền hình, nhưng vẫnrất hữu dụng để nghiên cứu về tâm lý và ý thức của bộ phận công chúng tiếpnhận thông tin đối ngoại

Cuốn sách “Real Time Diplomacy: Politics and Power in the Social

Media Era” (Đối ngoại ngày nay: Chính trị và sức mạnh của thời đại truyền thông xã hội) của tác giả Philip Seib nghiên cứu về cuộc cách mạng

chính trị và truyền thông, từ đó đưa ra những dự đoán về tương lai trong lĩnhvực đối ngoại Theo tác giả Seib, các phương tiện truyền thông hiện nay nhưtruyền hình trong tương lai sẽ bị thất thế đối với mạng xã hội Tác giả đưa ranhững dự đoán rằng công chúng sẽ chủ động hơn trong việc tìm kiếm thôngtin đối ngoại, thay vì chờ truyền hình đưa đến cho họ Tác phẩm này có thể

sử dụng để tìm ra những phương án khắc phục hạn chế của truyền hình trongMặc dù truyền hình là khái niệm chung trên toàn thế giới, tuy nhiênmỗi quốc gia và mỗi khu vực lại có góc nhìn khác nhau về chủ đề này Cuốn

“An Introduction to Television Studies” (Giới thiệu về nghiên cứu truyền hình) của tác giả Jonathan Bignell không chỉ đưa ra những khái niệm cơ bản

của truyền hình, mà còn muốn độc giả có cái nhìn xa hơn đằng sau mỗi hìnhảnh hay thông tin tiếp nhận Điều đặc biệt là tác giả cuốn sách đã vạch ranhững hệ thống truyền hình khác nhau, vốn dĩ có tác động như thế nào đến

hiệu quả quá trình truyền tải thông tin nói chung đến người xem Đây là tácphẩm có thể sử dụng để tham khảo trong quá trình nâng cao tính tương tácvới người xem.

Để hiểu về tâm lý người xem truyền hình, tác giả Barrie Gunter đã

viết cuốn “The Cognitive Impact of Television News” (Nhận thức tác động

của tin tức truyền hình) Trong cuốn sách người viết cho rằng thông tin có

tác động đến nhận thức của người đọc hay không còn phụ thuộc vào rấtnhiều yếu tố khác, trong đó hình ảnh, màu sắc hay âm thanh cũng đóng mộtvai trò cốt yếu Đây là tác phẩm chuyên sâu nhằm tham khảo cách nâng caohình thức thể hiện thông tin cho người xem truyền hình nói chung

Bài luận “TV Content Analysis: Techniques and Applications”

(Phân tích nội dung truyền hình: Các kỹ thuật và ứng dụng) của các tác

giả Yiannis Kompatsiaris, Bernard Merialdo và Shiguo Lian phân tích cácvấn đề về kết cấu chương trình truyền hình cũng như các kĩ thuật sắp xếpcác chương trình truyền hình Đây là một tác phẩm có giá trị trong việcnghiên cứu đề xuất điều chỉnh lại thời lượng và thời điểm phát sóng của cácchương trình thông tin đối ngoại

Như vậy, có thể nói đề tài tác giả nghiên cứu là tương đối phổ biến

về cả lý luận cũng như thực tiễn báo chí tại Việt Nam

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ một số vấn đề lý luận và thực trạng chấtlượng thông tin đối ngoại trên kênh truyền hình TTXVN qua khảo sát cácchương trình “Thế giới 360”, “Nhịp cầu cộng đồng” và “Không gian Phápngữ” từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015, luận văn đưa ra một số giải phápnhằm nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại trên kênh truyền hình TTXVNhiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về chất lượng thông tin đối ngoại trênkênh truyền hình

- Làm rõ thực trạng chất lượng thông tin đối ngoại trên kênh truyềnhình TTXVN qua khảo sát các chương trình “Thế giới 360”, “Nhịp cầu cộngđồng” và “Không gian Pháp ngữ” từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thông tin đốingoại trên kênh truyền hình TTXVN nói riêng và truyền hình nói chung

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Chất lượng thông tin đối ngoại trên kênh truyền hình TTXVN

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung khảo sát chất lượng thông tin đối ngoại trên 3chương trình tiêu biểu: “Thế giới 360”, “Nhịp cầu cộng đồng” và “Khônggian Pháp ngữ” trogn khoảng thòi gian từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015.Đây là những chương trình phát sóng hàng tuần truyền hình TTXVN, cóchức năng, mô hình và kết cấu nội dung tổng hợp về thông tin đối ngoại

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Để hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu đã đề ra, luận văn được thực hiệndựa trên quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về báo chí nói chung và truyềnhình nói riêng, về vấn đề phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hộichủ nghĩa

5.2 Phương pháp nghiên cứu công cụ

- Phương pháp phân tích tài liệu, văn bản tiếng Việt và tiếng Anh: xemxét, phân tích, tổng hợp thông tin, từ đó rút ra những thông tin cần thiết phục

vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích tài

liệu, tác giả kế thừa những kết quả nghiên cứu đã có, sử dụng nó để so sánh,minh họa cho các kết quả khảo sát của mình, từ đó khẳng định những đónggóp mới của luận văn.

- Phương pháp phân tích nội dung: phân tích chất lượng thông tin đốingoại 3 chương trình truyền hình khảo sát, những câu trả lời thu được quaviệc khảo sát ý kiến hay phỏng vấn sâu Từ kết quả phân tích nội dung, tácgiả sẽ mô tả được đặc trưng, đặc điểm của các hoạt động, thông điệp, cóđược những dẫn chứng cụ thể, những số liệu mang tính định lượng

- Phương pháp thống kê: Dùng để thống kê tài liệu, con số, sự kiện,

dữ liệu… có được trong quá trình khảo sát

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Được dùng để phân tích, đánh giá

và tổng hợp những kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra những luận cứ, luậnđiểm khái quát

- Phương pháp điều tra: Khảo sát 300 công chúng về mức độ sử dụng

và đánh giá chất lượng thông tin đối ngoại qua các chương trình “Thế giới360”, “Nhịp cầu cộng đồng” và “Không gian Pháp ngữ” từ tháng 1/2015 đếntháng 12/2015

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn 04 nhà báo là lãnh đạo, biêntập viên, cán bộ phụ trách bộ phận xây dựng thông tin đối ngoại trên kênhtruyền hình TTXVN

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Thông tin đối ngoại đóng một vai trò quan trọng trên truyền hình vàbáo chí Nghiên cứu lý luận về vấn đề này sẽ giúp nhận diện vai trò, sự cầnthiết và các giải pháp phát triển thông tin đối ngoại trên kênh truyền hìnhTTXVN

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Đối với ba chương trình truyền hình được khảo sát: Luận văn dựkiến sẽ mô tả và chỉ ra điểm mạnh, yếu của việc đưa thông tin đối ngoại trênkênh truyền hình TTXVN Từ đó xây dựng lên một số đề xuất chiến lượctrong việc nâng cao chất lượng thông tin Ngoài ra, luận văn sẽ cung cấp mộtcái nhìn cụ thể hơn nhằm nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại

- Đối với hệ thống các đài truyền hình tại Việt Nam: Luận văn cungcấp cái nhìn đầy đủ hơn, cụ thể hơn về hoạt động thông tin đối ngoại Luậnvăn có thể là tài liệu tham khảo cho các đài, kênh truyền hình khác, nhữngngười sản xuất chương trình truyền hình Đây cũng là mảng kiến thức cầnthiết đối với công tác lãnh đạo, quản lý báo chí

- Là tài liệu tham khảo có ý nghĩa mới mẻ cho các nghiên cứu viên, giảngviên, học viên, sinh viên về vấn đề thông tin đối ngoại trên truyền hình

7 Bố cục luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, luận văn đượckết cấu gồm 3 chương, 9 tiết

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm Thông tin đối ngoại

Có thể nói, khái niệm “Thông tin đối ngoại” vẫn còn tương đối mới mẻ

ở nước ta mặc dù đã xuất hiện thường xuyên trong hơn một thập kỉ trở lạiđây Cho đến nay nhiều học giả, các nhà nghiên cứu hay các nhà quản lý vẫnnghiên cứu và tranh luận để thống nhất được nội hàm và phạm vi của kháiniệm trên

Theo từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học thì “Thông tin là truyền

cho nhau để biết [33, tr.953] Trong khi đó, đối ngoại là đối với nước ngoài, bên ngoài, đường lối, chính sách hay sự giao thiệp của Nhà nước, của một tổ chức” [33, tr.338] Mặc dù chưa thể tạo nên sự gắn kết nhằm thống nhất một

định nghĩa hoàn chỉnh và mang tính khoa học, tuy nhiên cách giải thích trên

đã chỉ ra nội hàm cũng như phạm vi của hai khái niệm riêng rẽ “Thông tin” và

“Đối ngoại”

Trong cuốn Thông tin đối ngoại Việt Nam – Một số vấn đề lý luận và

thực tiễn, tác giả Phạm Minh Sơn rút ra khái niệm thông tin đối ngoại như

sau: “Thông tin đối ngoại là một bộ phận quan trọng trong công tác tư tưởng

và đối ngoại của Đảng Nhà nước và nhân dân ta nhằm làm cho thế giới hiểu

rõ đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, những thành tựu trong công cuộc đổi mới của Việt Nam, đất nước, con người, lịch sử, văn hóa, những giá trị vật chất và tinh thần của dân tộc Việt Nam; đấu tranh chống lại những luận điệu xuyên tạc, chống phá Việt Nam; làm cho nhân dân ta hiểu rõ về thế giới; đồng thời tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ, hợp tác, giúp đỡ của bạn bè

quốc tế, sự đồng thuận và đóng góp của đồng bào ta ở nước ngoài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”

Quy chế quản lý nhà nước về thông tin đối ngoại được ban hành kèm

theo Nghị định số 72/2015/NĐ-CP của Chính phủ ngày 07 tháng 09 năm 2015

của Thủ tướng Chính phủ nói rõ thông tin đối ngoại là “Thông tin đối ngoại

bao gồm thông tin chính thức về Việt Nam, thông tin quảng bá hình ảnh Việt Nam và thông tin tình hình thế giới vào Việt Nam.”

Như vậy, định nghĩa trên đã rất bao quát và đầy đủ về nội dung củathông tin đối ngoại, khẳng định thông tin đối ngoại là bộ phận không thể táchrời của công tác tuyên truyền và công tác tư tưởng nhằm làm cho nhân dântrong nước và quốc tế biết và hiểu về Việt Nam, qua đó thúc đẩy sự nghiệpđổi mới đất nước

Trong bối cảnh hiện nay, công nghệ thông tin đang trở thành động lực,công cụ để thúc đẩy phát triển xã hội Thông tin không chỉ dừng lại ở các sảnphẩm báo chí, sách báo, ấn phẩm, sản phẩm cụ thể, mà còn được đưa lênmạng Internet, xóa nhòa ranh giới giữa đối nội và đối ngoại

Xác định rõ làm cách nào để thực hiện thông tin, tuyên truyền, quảng bá

và phản bác lại thông tin sai trái của các thế lực thù địch phản động trong vàngoài nước một cách có hiệu quả là một việc làm vô cùng cần thiết và cấpbách hiện nay Trong đó, xác định đúng, trúng đối tượng thông tin, tuyêntruyền là một nhiệm vụ tiên quyết, góp phần quan trọng, tạo nên hiệu quả củacông tác thông tin đối ngoại

1.1.2 Khái niệm Kênh truyền hình

Theo cách hiểu thông thường, Kênh truyền hình là một kênh vật lý hoặckênh ảo, nơi một đài truyền hình hoặc một mạng lưới truyền hình được phân

bổ Các kênh truyền hình được chia sẻ bởi các đài truyền hình hoặc các đơn vị

phân phối truyền hình cáp khác nhau, tùy thuộc vào vị trí và đơn vị cung cấpdịch vụ Kênh truyền hình analog thường có dải tần rộng 6, 7 hoặc 8 MHZ

Theo từ điển Oxford, Kênh truyền hình là “một dải tần số sóng vô

tuyến được sử dụng để phát các chương trình truyền hình hoặc chương trình phát thanh”.

Với truyền hình vệ tinh, các kênh được chia bằng cách để ít nhất một dảitần trống giữa dải tần của hai kênh liền kề nhau Có thể có nhiều dải tần trốnggiữa các kênh Với truyền hình cáp, có thể sắp xếp dải tần của các kênh liềnnhau Với các kênh truyền hình kỹ thuật số, dải tần của các kênh được sắp xếpliên tục

Như vậy, có thể hiểu “Kênh truyền hình” là một “dải tần số sóng vô

tuyến được ấn định để phát các chương trình truyền hình của một hoặc nhiều đơn vị sản xuất truyền hình”.

1.1.3 Khái niệm Chương trình truyền hình

Trong Truyền thông đại chúng, Tạ Ngọc Tấn cho rằng, “thuật ngữ

chương trình truyền hình thường được sử dụng trong hai trường hợp Trường hợp thứ nhất, người ta dùng chương trình truyền hình để chỉ toàn bộ nội dung thông tin phát đi trong ngày, trong tuần hay trong tháng của mỗi kênh truyền hình hay của cả đài truyền hình Trường hợp thứ hai, chương trình truyền hình dùng để chỉ một hay nhiều tác phẩm hoàn chỉnh hoặc kết hợp với một số thông tin tài liệu khác được tổ chức theo một chủ đề cụ thể với hình thức tương đối nhất quán, thời lượng ổn định và được phát đi theo định kỳ” [8, tr.

142]

Đồng thuận với ý kiến trên nhưng qua góc nhìn “chu trình khép kín

những mắt xích trong chuỗi giao tiếp”, Trần Bảo Khánh cho rằng “chương trình – đó là hình thức thực tế hóa Hình thức vật chất hóa sự tồn tại của truyền hình trong đời sống xã hội để truyền tải thông tin đối với công chúng.

Nếu không có chương trình thì không có truyền hình… Chương trình truyền hình là sản phẩm truyền hình, là kết quả hoạt động của truyền hình, trong đó bao hàm cả quá trình sáng tạo ra nó từ nhiều công đoạn khác nhau, tồn tại ở nhiều mức độ khác nhau, quá trình tạo dựng kế hoạch và sắp đặt tác phẩm, chuyên mục, mục được gọi là chương trình truyền hình Cho dù thuật ngữ chương trình có thể được hiểu theo nghĩa chương trình của đài, chương trình tháng, chương trình tuần, chương trình ngày và thậm chí một tác phẩm cụ thể cũng được gọi là chương trình” [5, tr 30-32]

Trong cuốn Báo chí truyền hình, Dương Xuân Sơn đưa ra khái niệm cụ thể hơn về chương trình truyền hình như sau:“Chương trình truyền hình là sự

liên kết, sắp xếp, bố trí hợp lý các tin bài, bảng biểu, tư liệu bằng hình ảnh và

âm thanh được mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chào tạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cho khán giả” [27, tr 113] Chương trình

truyền hình được hiểu gồm các chương trình như: chương trình “Thời sự”,chương trình “Chào buổi sáng”, chương trình “Cuộc sống thường ngày”,chương trình “Sự kiện và bình luận”, chương trình “Toàn cảnh thế giới”…Như vậy có thể hiểu chương trình truyền hình là sự liên kết, sắp xếp bốtrí hợp lý các tin bài, bảng tư liệu, hình ảnh, âm thanh trong một thời giannhất định được mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chàotạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằmmang lại hiệu quả cao nhất cho khán giả Chương trình truyền hình là sảnphẩm lao động của một tập thể bao gồm các nhà báo, cán bộ kỹ thuật, bộ phậntài chính Chương trình truyền hình chính là sự gặp nhau giữa nhu cầu, thịhiếu của công chúng với mục đích, ý tưởng sáng tạo của những người làmchương trình thông qua phương tiện truyền hình Chất lượng của một chươngtrình truyền hình được đánh giá bằng mức độ như thu hút sự quan tâm của

khán giả đối với chương trình đó và mức độ đạt được mục đích của nhữngngười làm chương trình.

Hiện nay, để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khán giả, các đàitruyền hình không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng chương trình theohướng vừa đa dạng phong phú vừa chuyên sâu Việc sắp xếp các chương trìnhtrong ngày hay trong tuần luôn được cân nhắc kỹ lưỡng, bố trí sao cho tạođược sự thu hút liên tục đối với công chúng Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy,muốn xây dựng được các chương trình truyền hình thu hút người xem và xácđịnh được giờ phát sóng phù hợp, việc nghiên cứu công chúng – đối tượngcủa chương trình đó phải được đầu tư thực hiện một cách bài bản

Đối với một đài truyền hình, quá trình sản xuất bắt đầu bằng việc sángtạo các tác phẩm truyền hình Một đài truyền hình thường bao gồm có các bộphận: lãnh đạo quản lý, biên tập viên, phóng viên, kỹ thuật viên Trong đóphóng viên là người trực tiếp sáng tạo tác phẩm báo chí truyền hình Các tácphẩm báo chí truyền hình này thể hiện bản lĩnh chính trị, năng lực và tráchnhiệm xã hội của nhà báo truyền hình Uy tín, ảnh hưởng của một đài truyềnhình trước hết được quy định bởi khả năng nắm bắt thực tiễn, phát hiện nhữngvấn đề nổi cộm, có ý nghĩa và phản ánh chúng một cách kịp thời tới côngchúng khán giả, góp phần nâng cao nhận thức, mở rộng hiểu biết và địnhhướng tư tưởng cho công chúng

Mặt khác, chương trình theo cách hiểu của truyền thông như là mộtthếgiới phong phú, vô tận những biểu hiện trong bản chất vốn có của nó Cácloại hình truyền thông đại chúng như báo in, phát thanh, truyền hình, báomạng có sự khác biệt trong phương thức phản ánh và tái tạo hiện thực Bởimỗi loại hình báo chí ngoài những nét chung đều có những đặc thù riêng Đặcthù đó tạo ra những nét riêng từ việc sản xuất, tiếp nhận và tiêu dùng sản

phẩm Có thể nói chương trình truyền hình “là kết quả cuối cùng của quá

trình giao tiếp với công chúng” [8, tr 30].

1.2 Những điểm cơ bản về thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình 1.2.1 Đặc điểm về nội dung

Về đặc điểm nội dung thông tin đối ngoại trên trên Kênh truyền hình,thứ nhất, thông tin phải phổ biến rộng rãi đường lối của Đảng và Nhà nước.Việc tăng cường thông tin đối ngoại giúp bạn bè quốc tế nắm được chủtrương hay các chính sách của Đảng và Nhà nước không chỉ trên lĩnh vực đốingoại, mà còn ở du lịch, kinh tế, đầu tư, văn hóa…Nêu bật được những thànhtựu trong công cuộc phát triển đất nước, nâng cao tình hữu nghị, tăng cườnghợp tác cùng có lợi giữa Việt Nam và cộng đồng quốc tế

Thứ hai, thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình phải giới thiệu,quảng bá hình ảnh đất nước, con người, lịch sử và văn hóa của Việt Nam rathế giới Chủ trương của thông tin đối ngoại của Kênh truyền hình là chuyểntải một thông điệp tới bạn bè quốc tế, trong đó Việt Nam là một đất nước tươiđẹp, mến khách với bề dày lịch sử và nhiều di sản văn hóa giá trị Ngoài racũng tạo nên một hình ảnh đẹp về con người Việt Nam luôn thân thiện, sẵnsàng hội nhập

Thứ ba, thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình luôn đấu tranh vớinhững thông tin sai lệch, xuyên tạc nhằm bôi xấu đất nước Song hành cùngvới sự phát triển của đất nước luôn đi kèm những thế lực thù địch thườngxuyên tìm cách chống phá đất nước bằng cách tung những thông tin sai lệch.Thông tin đối ngoại của Kênh truyền hình phải phê phán, đính chính nhữngnhững thông tin sai trái, khai thông những điều mà cộng đồng quốc tế hiểu sai

về Việt Nam

1.2.2 Đặc điểm về hình thức

Đối với hình thức thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình, đầu tiên cầnphải đảm bảo hình ảnh phải phản ánh đúng nội dung thông tin Nói một cách cụthể, hình ảnh và thông tin đưa ra trên Kênh truyền hình cần phải đảm bảo tínhliên quan, hình ảnh thể hiện rõ những gì mà thông tin đang truyền tải Yếu tốnày vô cùng quan trọng trong công tác làm truyền hình bởi nếu không thông tin

sẽ trở nên nhầm lẫn, vô giá trị

Tiếp theo, hình thức của thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình phảimang tính kết nối, với dụng ý và thông điệp rõ ràng Tiêu chí này đòi hỏi hìnhthức của thông tin phải trở nên rõ ràng, rành mạch và không bị trùng lặp Nếunhư thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình không có có kết cấu khoa học,người xem sẽ khó nắm bắt nội dung

Cuối cùng, hình ảnh và âm thanh của thông tin đối ngoại trên Kênh truyềnhình cần phải đảm bảo đúng tính thẩm mỹ Cần nhớ tựu chung lại thông tin đốingoại nhằm truyền tải những thông điệp đẹp và có ý nghĩa cho người xem Việchình ảnh và âm thanh không đáp ứng đúng tiêu chuẩn sẽ dễ tạo cho người xemcảm giác tiêu cực, về lâu dài dễ tạo cảm giác hoài nghi về thông tin đối ngoại

1.2.3 Đặc điểm về công chúng tiếp nhận

Đối với mỗi chương trình thông tin đối ngoại, Kênh truyền hình luônvạch ra rõ nhóm đối tượng hướng đến Có thể nói, xác định đúng và trúng đốitượng cần thông tin sẽ mang lại hiệu quả thông tin cao nhất cho công tác làmthông tin đối ngoại Nghiên cứu này tạm thời chia đối tượng thông tin đốingoại thành 2 nhóm công chúng chính:

Nhóm công chúng ở ngoài nước

Đây là nhóm đối tượng rất quan trọng, gồm các tổ chức, định chế quốc

tế, chính giới, học giả, báo chí, nhà kinh doanh, bạn bè quốc tế, nhân dân các

nước và người Việt Nam đang sinh sống, học tập, lao động và công tác ởnước ngoài.

Thứ nhất là nhóm đối tượng người nước ngoài , hay còn gọi là nhân dânthế giới sống ở các nước, bao gồm bộ máy nhà nước của các quốc gia, các tổchức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ, các nhà hoạt động xã hội và đồngđảo tầng lớp quần chúng nhân dân trên thế giới

Đây là nhóm đối tượng rất quan trọng, chiếm số lượng đông đảo trên thếgiới Nhóm đối tượng này có tầm ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình bảo vệ, xâydựng và phát triển đất nước ta Và cũng chính nhóm đối tượng này ngày nayvẫn ra sức ủng hộ công cuộc xây dựng và phát triển đất nước của nhân dânViệt Nam, để từng bước Việt Nam khẳng định vị thế, vai trò của mình trongcông cuộc hội nhập

Trong các hoạt động nhân đạo hàng năm, rất nhiều đoàn chuyên gia củacác nước trên thế giới đã vào giúp đỡ Việt Nam theo con đường viện trợ phiChính phủ với số tiền lên tới hàng trăm triệu USD cho các dự án nhân đạo vàphát triển trong những năm gần đây Vì vậy, có thể khẳng định rằng, nhómđối tượng này cũng được xem là nhóm đối tượng trọng điểm của thông tin đốingoại trên Kênh truyền hình Tuy nhiên tùy từng nhóm đối tượng cụ thể mà

có cách thức, nội dung thông tin, tuyên truyền phù hợp để tác động đến nhậnthức, và tình cảm của họ, nhằm làm cho bạn bè thế giới ngày càng hiểu ta hơn

và tiến tới ủng hộ ta hơn

Thứ hai là cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài (bao gồm kiều bào

ta ở nước ngoài; giới học giả nghiên cứu; du học sinh, sinh viên, người ViệtNam lao động ở nước ngoài…)

Có thể nói, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phậnkhông thể tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam Nhìn chung, đại đa sốngười Việt Nam ta ở nước ngoài đều hướng về quê hương đất nước Theo số

liệu do Ủy ban nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài cung cấp, hiện cókhoảng 4,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống, lao động và học tập tại 109nước và vùng lãnh thổ, trong đó khoảng 400.000 người có trình độ đại học trởlên Hàng năm có khoảng hơn 500.000 lượt kiều bào về thăm quê hương,đóng góp chuyên môn, đầu tư, kinh doanh, giao lưu văn hóa, nghệ thuật, từthiện, nhân đạo…

Kiều hối những năm gần đây tăng trung bình 10 - 15% Theo một báo cáomang tên "Migration and remittances factbook 2016" về di cư và kiều hối doNgân hàng Thế giới (WB) công bố mới đây, Việt Nam đón lượng kiều hối12,25 tỷ USD trong năm 2015, tăng 0,25 tỷ USD so với năm 2014, qua đóđứng thứ 11 thế giới Có thể nói những người Việt Nam sinh sống và làm việc

ở nước ngoài vẫn là một nguồn lực đóng góp to lớn cho sự phát triển đất nước.Trong những năm qua, thông tin đến với kiều bào ta ở nước ngoài nhìnchung còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu của bà con Việt kiều Thôngtin trên các phương tiện truyền thông đại chúng đa phần chưa đến được với bàcon Việt kiều, các sản phẩm thông tin đối ngoại của ta còn manh mún, chưahấp dẫn cả về hình thức lẫn nội dung Nhận thức được vấn đề này, Kênhtruyền hình luôn chủ động phát triển các chương trình thông tin dành cho kiềubào, nâng cao tinh thần gắn bó của những người xa xứ

Nhóm công chúng ở trong nước

Nhóm đối tượng này gồm người nước ngoài sinh sống, học tập, làmviệc tại Việt Nam, các cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế, các hãngthông tấn báo chí, các nhà đầu tư, khách du lịch nước ngoài (gọi tắt là ngườinước ngoài ở Việt Nam) và đông đảo tầng lớp nhân dân trong n ước

Người nước ngoài ở Việt Nam là nhóm đối tượng đặc biệt quan trọng, lànhững “nhà thông tin, tuyên truyền trực tiếp” về hình ảnh của một đất nướcViệt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập Tùy theo từng nhóm đối tượng

cụ thể có nhu cầu tìm hiểu thông tin về Việt Nam khác nhau Song nhìn chungtrong thời gian sinh hoạt, làm việc tại Việt Nam, nhu cầu thông tin của ngườinước ngoài trở thành thường nhật và đa dạng, quan tâm cả hai phạm trù côngviệc và ngoài công việc dĩ nhiên với mức độ khác nhau

Nhóm đối tượng người Việt Nam ở trong nước cũng là một bộ phậnquan trọng cần được thông tin đầy đủ Để thực hiện tốt nhiệm vụ, Kênhtruyền hình không chỉ chủ trương thúc đẩy thông tin, mà còn tuyên truyền đểmỗi người dân Việt Nam phải là một đại sứ để giới thiệu, quảng bá hình ảnhcon người, văn hóa đất nước mình, từ đó tạo dựng mạng lưới bạn bè, gâydựng tình cảm giữa người dân với người dân, làm nền tảng cho công tác đốingoại của Đảng và ngoại giao của Nhà nước Thông tin đối ngoại trước hếtphải đối ngoại tại chỗ, phải làm cho nhân dân nước mình hiểu được sứ mệnh,vai trò của công tác thông tin đối ngoại để giúp người dân biết, dân hiểu, dân

tự nguyện tham gia vào nhiệm vụ thông tin đối ngoại Đây sẽ là nguồn lực vôcùng quý báu đối với sự phát triển của đất nước

1.2.4 Đặc điểm lực lượng tiến hành công tác thông tin đối ngoại

Hiện nay, ở nước ta, tham gia vào công tác thông tin đối ngoài bao gồmcác Bộ, ngành, địa phương, cơ quan truyền thông đại chúng, đoàn thể quầnchúng và cơ quan đại diện của ta tại nước ngoài Bên cạnh đó còn có sự tham giacủa Việt kiều và những cá nhân, tổ chức nước ngoài có thiện chí với ta

Lực lượng trực tiếp làm công tác thông tin đối ngoại

Kênh truyền hình là công cụ để đưa các thông tin đối ngoại trên đến với

bộ phận người dân quan tâm tới báo hình, đồng thời gửi gắm thông điệp củađất nước Việt Nam tới các tổ chức quốc tế,

Với những tiến bộ vượt bậc của kỹ thuật truyền thông, thông tin đã

được trở nên "không biên giới", khó có sự phân định rạch ròi giữa thôngtin đối nội và đối ngoại Do vậy, mọi phương tiện truyền thông đại chúng đều

được sử dụng cho cả thông tin đối nội và thông tin đối ngoại Tuy nhiên,thông tin đối ngoại còn sử dụng những phương tiện riêng có tính chất đặc thù,đặc biệt là sử dụng những phương tiện truyền thông của nước ngoài để thôngtin về nước mình Ngoài việc sử dụng các hình thức tuyên truyền có tínhtruyền thống thông qua các phương tiện truyền thông quốc gia và quốc tế như

ấn phẩm, báo viết, báo nói, báo hình, báo điện tử, thông tin tuyên truyền đốingoại có thể được tiến hành qua các kênh khác Đó là trao đổi các hoạt độngngoại giao, đoàn thăm viếng, học tập, hội thảo, du lịch, sáng tác, trao đổithương mại, biểu diễn nghệ thuật, thi đấu thể thao, tổ chức các ngày và tuần lễvăn hóa dân tộc, triển lãm ảnh, liên hoan phim, tổ chức các hội chợ ViệtNam… Những hoạt động này ngày càng có vai trò quan trọng trong xã hộitoàn cầu hóa hiện nay

Lực lượng làm gián tiếp làm công tác thông tin đối ngoại

Như đã đề cập ở trên, phóng viên nước ngoài vào Việt Nam hoạt động(cả thường trú và ngắn hạn) vừa là đối tượng vừa là lực lượng tham gia làmcông tác thông tin đối ngoại của Kênh truyền hình TTXVN Thật vậy, sốlượng phóng viên nước ngoài vào Việt Nam ngày càng gia tăng Ngày càng

có nhiều hãng truyền thông muốn hợp tác với Việt Nam trong công tác quảng

bá hình ảnh vì nắm bắt được nhu cầu thông tin về Việt Nam ở nước ngoài.Hiện nay có 27 văn phòng báo chí nước ngoài thường trú tại Việt Nam vàhàng năm ta đón khoảng hơn 1.000 phóng viên từ các châu lục vào ta hoạtđộng ngắn ngày

Với vị trí là hãng thông tấn duy nhất của quốc gia, Thủ tướng NguyễnTấn Dũng phát biểu nhân sự kiện TTXVN tổ chức lễ kỷ niệm 70 năm Ngàytruyền thống (15/9/1945-15/9/2015) và đón nhận Huân chương Độc lập hạngNhất lần thứ 2:

“Trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nước với nhiều khó khăn, thách thức, Thông tấn xã Việt Nam đã tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan báo chí chủ lực, nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khăn, thực hiện tốt chức năng là “ngân hàng tin” cung cấp cho hệ thống báo chí, cho công chúng trong và ngoài nước; đồng thời làm tốt vai trò định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận xã hội, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân, giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong công tác chỉ đạo, điều hành kinh tế - xã hội của đất nước.”

Trong những năm gần đây, ngày càng có nhiều người Việt Nam ra nướcngoài học tập, công tác, sinh sống Họ ra nước ngoài mang theo và đại diệncho hình ảnh của một đất nước cởi mở đang phát triển năng động thay thếhình ảnh Việt Nam trong quá khứ

Các tập đoàn, công ty nước ngoài, các tổ chức nước ngoài vào Việt Namngày càng nhiều, lợi ích của họ gắn bó với Việt Nam Bản thân sự hiện diện vàhoạt động có hiệu quả của các công ty lớn như Ford, Nike, Intel, Microsoft…tại Việt Nam đã có giá trị quảng bá rất lớn cho Việt Nam Các công ty nướcngoài cũng có kênh thông tin và mạng lưới quan hệ riêng, rất rộng rãi và hiệuquả Bản thân các doanh nghiệp nước ngoài làm ăn tại Việt Nam cũng có nhucầu quảng bá cho hoạt động của mình để nâng cao uy tín và tăng doanh thu,giá trị cổ phiếu trên thị trường chứng khoán…

1.3 Tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin đối ngoại trên Kênh truyền hình

1.3.1 Tiêu chí về nội dung

Cũng giống như các loại hình tin khác, nội dung thông tin đối ngoại trêntruyền hình cũng có những yêu cầu nhất định Để đánh giá nội dung thông tinđối ngoại trên truyền hình cần phải đảm bảo những yêu cầu khắt khe, trong đó

là những yêu cầu cơ bản sau: Chính xác, kịp thời và Đảm bảo đúng định

hướng chính trị Những yêu cầu này đều có mối quan hệ mật thiết với nhau,chất lượng thông tin đối ngoại trên truyền hình sẽ gia tăng tỉ lệ thuận vớinhững yêu cầu cơ bản trên.

- Tính Chính xác về nội dung

Trong Thông tin đối ngoại Việt Nam: Một số vấn đề lý luận và thực

tiễn, TS Phạm Minh Sơn phân tích tiêu chí Chính xác là điều kiện tiên quyết

của thông tin đối ngoại, không những về chủ trương, đường lối và các chínhsách, mà cả về các sự kiện, diễn biến hay số liệu, tạo nên tính thống nhất.Thông tin sai lệch khi bị phát hiện sẽ gây hoài nghi, mất niềm tin nơi côngchúng và về lâu dài sẽ tác động tiêu cực đến công tác thông tin đối ngoại Đặcbiệt, cần phân biệt cái gì nên hay không nên nói, cân nhắc liều lượng và mức

độ như thế nào là phù hợp Ngoài ra không nên ngại nói về khó khăn bởi đâycũng là một cách để tăng thêm giá trị những thành tựu

Do đặc thù của lĩnh vực truyền hình, thông tin đối ngoại sau khi phát đi

sẽ không có cách nào để chỉnh sửa Do đó, việc bảo đảm sự chính xác là điềukiện sống còn đối với chất lượng thông tin đối ngoại trên truyền hình Nhữngthông tin sai lệch về diễn biến hay số liệu rất có thể sẽ trở thành công cụ đểcác thế lực thù địch sử dụng nhằm chống phá Đảng và Nhà nước Về lâu dài

sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, gây hoang mang tâm lý dư luận và xã hội

Để làm được điều này, các biên tập viên, phóng viên truyền hình cầnphải cân nhắc, thận trong trong từng câu chữ, con số hay các vấn đề liên quan.Internet phát triển mạnh khiến đội ngũ làm thông tin đối ngoại trên truyềnhình có sự đa dạng về nguồn tin, tuy nhiên cũng cần phải lựa chọn nguồn tinnào thực sự tin cậy và có uy tín để khai thác

- Tính Kịp thời của nội dung

Thông tin đối ngoại trên truyền hình cần phải theo sát các sự kiện, diễnbiến thay đổi từng ngày, từng giờ Để bảo toàn tiêu chí này, các cơ quan đầu

não thông tin cần phải liên tục chủ động, linh hoạt trong khai thác và cung cấpthông tin Ngoài ra cần phải chủ động dự báo trước các diễn biến, tâm tưnguyện vọng của người dân để lên kế hoạch, chuẩn bị trước nội dung thôngtin, phát ngôn, đón sẵn các tình huống có thể xảy ra, tránh để các thế lực thùđịch tận dụng gây tư lợi Sự chậm trễ trên mặt trận thông tin đối ngoại sẽ đẩychúng ta vào thế bị động và lúng túng.

Sự phát triển mạnh mẽ của Internet và các phương tiện truyền thônghiện đại ở khắp nơi trên thế giới khiến người xem có thể tiếp cận với thông tinđối ngoại nhanh chóng từ nhiều nguồn tin khác nhau Những người làm thôngtin đối ngoại trên truyền hình cần hiểu rằng việc đưa tin chậm trễ sẽ khiến họđánh mất đi sự chủ động, khả năng chi phối đối với thông tin Để làm đượcđiều này không còn cách nào khác người làm thông tin đối ngoại trên truyềnhình cần phải liên tục cập nhật thông tin trên từng thời điểm

Với đặc thù của lĩnh vực truyền hình, thông tin đối ngoại đưa lên sẽ phảidựa theo khung giờ phát sóng, do đó lực lượng công tác cũng cần phải lên kếhoạch cụ thể nhằm tránh bị động trong trường hợp thông tin đến đột xuất Nếubảo đảm tính kịp thời mà lại mất đi sự chính xác, chất lượng thông tin đốingoại sẽ sụt giảm nghiêm trọng

- Tính Định hướng chính trị

Thông tin đối ngoại trên truyền hình cần phải thể hiện đúng đường lốiđối ngoại của Đảng và Nhà nước vạch ra Thông tin đối ngoại trên truyềnhình bị sai về đường lối sẽ không thể trở thành vũ khí tuyên truyền sắc béncho công cuộc mở rộng quan hệ hợp tác và hội nhập của đất nước Trái lạigây phản tác dụng, gây nhiễu thông tin, hoang mang trong tâm lý dẫn đếnnhững suy nghĩ lệch lạc Hậu quả nghiêm trọng là những thông tin này có thể

bị các thế lực thù địch sử dụng để chống phá Đảng và Nhà nước

Xu thế hội nhập quốc tế đòi hỏi các quốc gia trên toàn cầu phải mởrộng quan hệ đối ngoại và hợp tác để cùng phát triển Tuy nhiên xu thế nàycũng luôn tiềm ẩn nguy cơ chống phá của các thế lực thù địch Do đó đội ngũtham gia công tác thông tin đối ngoại trên truyền hình cần phải không ngừngnâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị để đảm bảo rằng những thông tin mìnhlàm ra phù hợp với đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước vàmang lại lợi ích cho quốc gia.

Công tác làm thông tin đối ngoại trên truyền hình không tránh khỏi việckhai thác nguồn tin từ các kênh truyền hình hay nguồn tin nước ngoài Điềunày sẽ khiến thông tin đối ngoại thêm đa dạng, nhưng cần đặc biệt đề phòng

để tránh vô tình đi vào đường lối tuyên truyền bên ngoài, không phù hợp vớiđịnh hướng của Đảng và Nhà nước Chính vì lẽ đó đội ngũ tham gia công tácthông tin đối ngoại trên truyền hình cần đảm bảo trình độ nghề nghiệp, bảnlĩnh chính trị vững vàng cũng như khả năng sáng tạo trong công tác thu thậpthông tin phục vụ cho lĩnh vực đối ngoại

1.3.2 Tiêu chí về hình thức thể hiện

- Kết cấu chương trình

Kết cấu chương trình truyền hình là sự sắp xếp, xắp đặt các nội dung,các dữ liệu của của một chương trình truyền hình Việc kết cấu một chươngtrình có vai trò quan trọng, góp phần làm cho chương trình trở nên rõ ràng,liền mạch, khoa học, dễ hiểu và có sức truyền cảm đối với người tiếp nhậnthông tin Đối với thông tin đối ngoại trên truyền hình, việc sắp xếp chươngtrình một cách rõ ràng và liền mạch sẽ khiến thông tin đối ngoại thêm nổi bật,

dễ đi vào lòng người xem Nếu như trình bày thông tin đối ngoại trên truyềnhình một cách cẩu thả, vô tổ chức, chất lượng thông tin đối ngoại sẽ sụt giảm

do người xem gặp khó khăn trong việc nắm bắt, hoặc để lại ấn tượng khôngsâu Thông thường kết nối của một chương trình đối ngoại trên truyền hình sẽ

như sau: Lời chào, phần giới thiệu nội dung chính, chi tiết nội dung chính vàcuối cùng là tổng kết, lời chào

Mỗi chương trình thông tin đối ngoại trên truyền hình có các dữ liệukhác nhau, để từ đó dẫn tới sự điều chỉnh riêng trong kết cấu chương trình saocho phù hợp Tuy nhiên cũng có những chương trình thông tin đối ngoại là sựkết hợp của nhiều dữ liệu và thông tin, do đó kết cấu sẽ có phần phức tạp, khókhăn hơn Tuy nhiên nguyên tắc quan trọng vẫn là sự sắp xếp kết cấu là phảiđảm bảo sự dễ hiểu và dễ theo dõi

- Hình ảnh và âm thanh

*Hình ảnh

Đối với thông tin đối ngoại trên truyền hình, ngôn ngữ truyền đạt là sựkết hợp giữa thông tin với các yếu tố hình ảnh và âm thanh Hình ảnh là ngônngữ chính để truyền tải nội dung thông tin, tạo ra sự khác biệt đối với cácphương tiện truyền thông đại chúng khác Hình ảnh sẽ là lợi thế tuyệt đối củacủa thông tin đối ngoại trên truyền hình nếu sử dụng, khai thác hợp lý Đề tài,câu chuyện sẽ trở nên sinh động, thuyết phục nếu như hình ảnh được lựa chọncẩn thận và có cấu trúc phù hợp

Những tác phẩm truyền hình có giá trị chất lượng cao thường là nhữngtác phẩm mà hình ảnh đã diễn tả được phần lớn nội dung Muốn thực hiệnđược điều đó, hình ảnh liên quan đến thông tin đối ngoại cần được tư duy tốtkhi có ý tưởng cho đến khâu quay hình và khâu dựng hình Hình ảnh trongchương trình thông tin đối ngoại trên truyền hình được đánh giá cao cần đảmbảo những yêu cầu sau:

(1) Hình ảnh đem lại giá trị thông tin: Điều này thể hiện ở việc sắp xếp

các hình ảnh riêng biệt thành một chuỗi các hình ảnh thể hiện thông điệp củathông tin đối ngoại Hình ảnh cho người xem biết được đây là sự kiện gì? Ai

là người liên quan? Diễn ra ở đâu? Như thế nào? Kết quả ra sao?

(2) Hình ảnh đảm bảo giá trị thẩm mỹ: Hình ảnh sử dụng cho thông

tin đối ngoại cần phải đẹp, tạo nên thông điệp tươi sáng và tích cực Điều nàythể hiện ở việc bố cục khuôn hình phải chặt chẽ, ánh sáng sử dụng phải phùhợp, rõ, nét Màu sắc tươi tắn nhưng vừa phải, tránh gây mất thẩm mỹ làmphản tác dụng thông tin

(3) Hình ảnh đảm bảo giá trị nhân văn: Trong thông tin đối ngoại trên

truyền hình, hình ảnh cần đảm bảo giá trị nhân văn, đặc biệt trong các đề tàinhạy cảm Cần phải tránh đưa các hình ảnh nhạy cảm hay ghê rợn bởi chúng

có thể làm sai lệch nội hàm thông tin đối ngoại trên truyền hình

*Âm thanh

Cùng với hình ảnh, âm thanh trong tác phẩm truyền hình đóng một vaitrò quan trọng trong việc truyền tải thông tin đối ngoại Âm thanh truyền hìnhthể hiện ở 3 dạng: Lời bình, tiếng động và âm nhạc Không có giới hạn trongviệc sử dụng một hay nhiều dạng âm thanh trong một tác phẩm phục vụ côngtác thông tin đối ngoại trên truyền hình

Âm thanh trong chương trình được đánh giá là chất lượng khi được khaithác, sử dụng phù hợp với nội dung thông tin đối ngoại, âm lượng vừa phải,kết hợp hài hòa với phần lời bình góp phần bổ sung cho thông tin đối ngoại.Nếu đảm bảo được sự kết hợp này thì âm thanh có thể tăng cảm xúc cho lờibình, khiến thông tin đối ngoại dễ đi vào lòng người xem hơn

Lời bình cũng góp phần quan trọng vào chất lượng thông tin đối ngoại.Lời bình được đánh giá tốt nếu như góp phần làm rõ nội dung tác phẩm Cụthể lời bình góp phần cung cấp thông tin (Số liệu hay số cụ thể) hay đưa ranhững phân tích mà hình ảnh chưa thể hiện được hết Lời bình phải chính xác,phản ánh đúng bản chất sự việc Đối với truyền hình có đặc tính là nghe vàxem, do đó lời bình cần ngắn gọn, xúc tích cũng như dễ hiểu nhằm tránhngười xem bị quên thông tin Lời trong chương trình truyền hình thông tin đối

ngoại còn được thể hiện ở các phỏng vấn, phát biểu, dẫn hiện trường…Vậynên một tác phẩm tốt là tác phẩm khai thác hài hòa các dạng lời.

Tiếng động hiện trường là những âm thanh ghi lại được từ hiện trường –nơi diễn ra sự kiện, sự việc, bao gồm cả tiếng động tự nhiên lẫn nhân tạo.Tiếng động tự nhiên có thể kể tới như gió, mưa, nước chảy, động vật kêu.Tiếng động nhân tạo đến từ sinh hoạt của con người như tiếng bước chân,máy móc hay va đập các đồ vật Tiếng động hiện trường nếu sử dụng và điềuchỉnh hợp lý sẽ làm tăng sự chân thực cho chương trình, qua đó tác động vàotình cảm và nhận thức của khán giả tiếp nhận thông tin đối ngoại

Cùng với lời bình và tiếng động, âm nhạc cũng là một dạng âm thanhtrong truyền hình Âm nhạc nếu sử dụng phù hợp với nội dung thông tin đốingoại và hình ảnh được phát sẽ góp phần tạo cảm xúc, nâng cao chất lượngcủa thông tin đối ngoại

Nhìn chung hình ảnh và âm thanh của truyền hình là phương tiện truyềntải thông tin đa dạng, sinh động và chân thực Một chương trình đối ngoại hay

là chương trình kết hợp hài hòa giữa ngôn ngữ, hình ảnh và âm thanh, trong

đó hình ảnh và âm thanh phải hỗ trợ cung cấp thông tin và khơi dậy được cảmxúc của người xem

1.3.3 Tiêu chí về khả năng tương tác và kết nối với khán giả

- Thời lượng và thời điểm phát sóng

Thời lượng của chương trình giữ một vai trò quan trọng, là yếu tố quyếtđịnh đến kết cấu và bố cục của một chương trình Thời lượng phát sóng phùhợp sẽ khiến người xem cảm thấy hứng thú, không nhàm chán, qua đó dễdàng tiếp nhận thông tin đối ngoại Tùy vào từng chương trình truyền hình mà

có thời lượng khác nhau, tuy nhiên truyền hình hiện đại đều yêu cầu ngườilàm phải ngắn gọn, súc tích, đặc biệt phù hợp với tâm lý, khả năng đón nhậncủa công chúng Nếu thời lượng quá ngắn có thể không đáp ứng được nhu cầu

thông tin đối ngoại của công chúng, ngược lại sẽ dễ khiến nhàm chán, ứ đọngthông tin.

Một chương trình được đầu tư mạnh, sản xuất trau chuốt đến đâu màkhông thể tiếp cận được công chúng thì gần như vô giá trị Do đó thời điểmphát sóng phải phù hợp để công chúng đón xem Thông tin đối ngoại trêntruyền hình nhắm tới các nhóm đối tượng người xem cụ thể, do đó việc lênkhung giờ cũng phải phù hợp Nếu làm được điều này, thông tin đối ngoạitrên truyền hình sẽ đến đúng đối tượng, nâng cao việc đa dạng công chúng

Ví dụ: Một chương trình thông tin đối ngoại đối với cộng đồng nói tiếng Phápthì nên được phát sóng vào thời điểm phù hợp với giờ xem của kiều bào vàbạn bè quốc tế đang sinh sống ở cộng đồng Pháp ngữ

- Số lượng người và mức độ xem chương trình

Lượng người xem là một thước đo quan trọng, có thể nói là mức độsống còn của chương trình truyền hình Số lượng người xem càng lớn thìchứng tỏ sức hấp dẫn của chương trình Bên cạnh đó mức độ xem nhiều hay ítcũng thể hiện sự quan tâm của khán giả với chương trình đó Nếu chươngtrình có tỉ suất xem cao và mức độ xem thường xuyên thì chứng tỏ chươngtrình thật sự hiệu quả

Tiểu kết chương 1

Chương 1 của luận văn đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về nghiêncứu thông tin đối ngoại nói chung và trên kênh truyền hình TTXVN nói riêng.Đây nền tảng để nhìn nhận và đánh giá một cách tổng quát tình hình thực hiệnnhiệm vụ thông tin đối ngoại của kênh truyền hình TTXVN trong giai đoạnhiện nay; đồng thời là cơ sở khách quan để đề tài nghiên cứu chất lượng thôngtin đối ngoại trên kênh truyền hình TTXVN hiện nay khái quát và nắm bắtđược chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về thông tin đối ngoại,

hiểu rõ nội hàm khái niệm, xác định đúng đối tượng tuyên truyền, để từ đó xácđịnh trúng nhiệm vụ của báo chí đối ngoại nói chung, truyền hình nói riêng Trên cơ sở những vấn đề lý luận chung, người viết đã tiến hành điều tra,khảo sát nhằm hiểu rõ hơn về thực trạng chất lượng thông tin đối ngoại của bachương trình “Thế giới 360”, “Nhịp cầu cộng đồng” và “Không gian Phápngữ” trên kênh truyền hình TTXVN Từ đó đưa ra những đánh giá, chỉ ranhững ưu, nhược điểm và căn nguyên của nó Đây cũng chính là toàn bộ nộidung của chương tiếp theo của luận văn.

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỀ CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH TTXVN

(Qua khảo sát các chương trình “Thế giới 360”, “Nhịp cầu cộng đồng” và “Không gian Pháp ngữ” từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015)

Ngày 15 tháng 9 năm 1945 được coi là Ngày truyền thống của TTXVN(lúc đó mang tên Việt Nam Thông tấn xã) Đây là ngày TTXVN chính thứcphát đi bản Tuyên ngôn độc lập và danh sách thành viên Chính phủ Lâm thờicủa nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bằng 3 thứ tiếng Việt, Anh và Pháp.Bản tin này được phát từ Đài phát sóng vô tuyến Bạch Mai (Hà Nội) ra toànquốc và toàn thế giới

Năm 2002 là năm bản lề, có nhiều ý nghĩa đối với công tác thông tin đốingoại, tròn 10 năm thực hiện chỉ thị 11-CT/TW ngày 13 tháng 6 của Ban bíthư TW Đảng khoá VII, 4 năm thực hiện thông báo 188-TB/TW ngày 29tháng 12 năm 1998 của thường vụ Bộ chính trị khoá VIII, và năm đầu tiênthực hiện quyết định số 16-QĐ/TW ngày 27 tháng 12 năm 2001 của Ban bíthư trung ương khoá 9 về công tác thông tin đối ngoại và đây cũng là nămđánh dấu một bước phát triển mới trong hoạt động thông tin đối ngoại củaTTXVN

TTXVN hiện cũng là cơ quan hoạt động báo chí với nhiều ngôn ngữnhất Ngoài tiếng Việt, tin nguồn của TTXVN cung cấp cho hệ thống truyềnthông trong và ngoài nước còn được phát bằng 4 thứ tiếng Anh, Trung, Pháp

và Tây Ban Nha; bên cạnh đó còn có các tờ báo in, báo điện tử xuất bản bằng

8 ngoại ngữ (ngoài các ngữ nêu trên còn có tiếng Lào, Hàn Quốc, Nhật vàNga) Ngoài ra, TTXVN hiện có 30 cơ quan đại diện tại nước ngoài cũng như

có quan hệ hợp tác song phương và đa phương với hơn 40 hãng thông tấn và

tổ chức báo chí quốc tế lớn trên thế giới; là Ủy viên BCH Tổ chức các hãng

thông tấn Châu Á-Thái Bình Dương (OANA), thành viên Tổ chức thông tấn

xã các nước Không liên kết (NANAP), Tổ chức các thông tấn xã ASEAN(ANEX) v.v Có thể nói, TTXVN là một trong những trung tâm thông tin đốingoại quan trọng nhất của cả nước

Ngày 25 tháng 08 năm 2010, Thủ tướng chính phủ Nguyễn Tấn Dũng

đã ấn nút kích hoạt, đánh dấu sự ra đời chính thức của Truyền hình TTXVN kênh truyền hình thông tin thời sự chính luận đầu tiên tại Việt Nam (đã phátsóng thử nghiệm từ ngày 21/6/2010) Đây là một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt,trở thành cột mốc quan trọng trong việc thực hiện công tác tuyên truyền đốingoại của TTXVN Từ thời điểm ra mắt đến nay, kênh truyền hình TTXVNluôn duy trì chức năng là cơ quan phát ngôn của Đảng và nhà nước, tuyêntruyền đường lối chính sách, quảng bá hình ảnh đất nước, con người ViệtNam ra bên ngoài và đấu tranh với các tuyên truyền xuyên tạc về Việt Nam

-2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin đối ngoại trên kênh truyền hình TTXVN

2.1.1 Tổ chức bộ máy – nhân sự của Kênh truyền hình TTXVN

Khác với nhiều kênh truyền hình đang hoạt động trong thời đại hiện nay,mặc dù tự chủ tài chính nhưng kênh truyền hình TTXVN không phải đơn vịduy nhất trong TTXVN phụ trách mảng truyền hình Nhằm đảm bảo chuyênmôn, Ban Giám đốc TTXVN đã giao cho mỗi ban ngành phụ trách một mảngnội dung truyền hình phù hợp với thế mạnh của mình Ví dụ: Ban biên tập tinĐối ngoại của TTXVN phụ trách các bản tin thời sự tiếng Anh, Trung Quốc

và Tây Ban Nha; Ban biên tập tin Thế giới phụ trách bản tin thời sự quốc tế

và một vài chương trình quốc tế định kì khác; Báo Thể thao & Văn hóa phụtrách chương trình Hành tinh thể thao…

Ngoài ra, TTXVN còn có một đội ngũ làm việc tại 30 cơ quan đại diệntrên khắp các châu lục Đội ngũ này thường xuyên cung cấp các tin bài bằng

hình, ảnh hoặc âm thanh, các phóng sự liên quan đến cuộc sống của ngườiViệt Nam ta ở nước ngoài cũng như những sự kiện quốc tế nổi bật một cáchnhanh chóng Phóng sự có thể được gửi về ở cả trong mạng nội bộ lẫnInternet nên rất thuận tiện và đảm bảo tính cập nhật thông tin.

2.1.2 Cơ chế hoạt động của Kênh truyền hình TTXVN

Với sự phân công như đã nêu ở trên, các nội dung thông tin đối ngoạitruyền hình TTXVN sẽ đảm bảo hơn về tính chính xác và đa dạng Lí dobởi các ban ngành được phụ trách đúng mảng được coi là sở trường củamình, đội ngũ biên tập sẽ có cái nhìn sâu sắc và sự hiểu biết sâu xa hơn vềtừng sự kiện được giao Tuy nhiên phương pháp này cũng tồn tại nhiều hạnchế nhất định

Các chương trình liên quan đến thông tin đối ngoại của truyền hìnhTTXVN sẽ khó đạt được sự đồng nhất về tư tưởng Mỗi ban ngành có đặcđiểm công việc và tính chất khác nhau, cách xử lý tin bài cũng như góc độtiếp cận vấn đề chắc chắn sẽ tồn tại những sự khác biệt Trên cùng một sựkiện đối ngoại, có thể Ban Giám đốc TTXVN định hướng được phươnghướng đưa thông tin, tuy nhiên các ban ngành khó có thể đồng nhất ở khíacạnh triển khai và phân tích Cần nhớ một trong những yêu cầu của thông tinđối ngoại nêu trên là tính thống nhất để mang đến sự chính xác Việc các banngành triển khai đưa tin trên các khía cạnh khác nhau nhiều khả năng sẽ khiếnngười xem không nắm bắt đúng tinh thần của TTXVN nói chung và truyềnhình TTXVN nói riêng

2.1.3 Quy trình sản xuất các chương trình thông tin đối ngoại

Với sự sắp xếp của Ban Giám đốc TTXVN, mỗi ban ngành được phâncông sẽ chịu trách nhiệm về mặt nội dung và kịch bản của mỗi chương trình

Về phần mình, truyền hình TTXVN ngoài phụ trách các công tác nội dung,

còn chịu trách nhiệm chuyển thể thành sản phẩm cuối cùng đến tay khán giảxem của đài, cụ thể như sau:

- Kỹ thuật hình ảnh: Xử lý hình ảnh, khung hình, sóng âm của các filehình được các ban ngành thực hiện nhằm đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuậtyêu cầu của truyền hình TTXVN Bảo đảm khi phát sóng file hình sẽ không

bị vỡ hình, vỡ tiếng hay nhiều trục trặc kỹ thuật khác Đây là bộ phận cónghiệp vụ truyền hình cao, điều chỉnh lại thành phẩm cho các biên tập viên tạicác ban ngành chưa qua đào tạo truyền hình cơ bản

- Thư ký biên tập: Xây dựng khung phát sóng; quản lý điều hành, kiểmtra việc thực hiện các khung phát sóng theo kế hoạch đã được duyệt; đề xuất

và thực hiện sản xuất các chương trình theo yêu cầu của Trung tâm truyềnhình TTXVN Tổ chức thực hiện thiết kế và sản xuất h ệ thống giao diện củatruyền hình TTXVN, các chương trình thuộc hệ thống Kênh; thực hiện sảnxuất các chương trình giới thiệu, các clip demo cho kênh

- Truyền dẫn phát sóng: Kỹ thuật trực phát sóng tiếp nhận các file nộidung phát mới hằng ngày từ bộ phận Thư ký biên tập; sau đó, lập danh sáchphát sóng hằng ngày Phòng chịu trách nhiệm xử lý các sự cố kỹ thuật trongquá trình phát sóng và báo cáo công việc ca trực

- Tiền kỳ: Tổ chức và thực hiện toàn bộ công tác tiền kỳ trong kế hoạchsản xuất chương trình phát sóng trong nước và quốc tế của các chương trìnhphát sóng trên kênh truyền hình TTXVN Thực hiện sản xuất tiền kỳ cho các

sự kiện của trung tâm sản xuất chương trình đảm nhận Đồng thời tham mưu,

đề xuất kế hoạch về nhân sự và thiết bị sản xuất tiền kỳ trình Giám đốc Trungtâm sản xuất chương trình để bảo đảm thiết bị và nhân sự cho các kế hoạchsản xuất của trung tâm

- Hậu kỳ: Tổ chức và thực hiện toàn bộ công tác hậu kỳ và đồ họa trong

kế hoạch sản xuất chương trình phát sóng trên kênh truyền hình TTXVN,