Cấu trúc bài của nhóm mình gồm 3 chương : CHƯƠNG I: Quan niệm của Nho giáo đối với lĩnh vực giáo dục Việt Nam trong lịch sử CHƯƠNG II: Ảnh hưởng của nho giáo đến nền giáo dục việt nam hi
Trang 1Dẫn dắt: Chào mừng cô và các bạn đã đến với bài thuyết trình của nhóm F&F ngày
hôm nay Trước khi bắt đầu bài thuyết trình nhóm chúng mình sẽ gửi đến cô và các
bạn 1 bài thơ: CHIẾU HÌNH ẢNH ÔNG ĐỒ
Mỗi năm hoa đào nở Lại thấy ông đồ già Bày mực Tàu, giấy đỏ Bên phố đông người qua
Bao nhiêu người thuê viết Tấm tắc ngợi khen tài:
“Hoa tay thảo những nét Như phượng múa, rồng bay”
Nhưng mỗi năm mỗi vắng Người thuê viết nay đâu?
Giấy đỏ buồn không thắm Mực đọng trong nghiên sầu
Ông đồ vẫn ngồi đấy Qua đường không ai hay
Lá vàng rơi trên giấy Ngoài trời mưa bụi bay
Năm nay đào lại nở Không thấy ông đồ xưa Những người mua năm cũ Hồn ở đâu bây giờ?
Bài thơ này đã chắc hẳn không còn xa lạ với các bạn phải không nào? Đó chính là Bài thơ Ông Đồ của nhà thơ Vũ Đình Liên Chúng mình lựa chọn bài thơ này để mở đầu bài thuyết
Trang 2trình vì nội dung cũng như hoàn cảnh sáng tác của bài thơ cũng chính là vấn đề mà nhóm mình muốn làm rõ ngày hôm nay Bài thơ được sáng tác vào thời kì Pháp xâm lược Việt Nam, luồng văn hóa phương Tây tràn vào Việt Nam khiến cho nền Hán học
và chữ nho bị mất vị thế vốn có của nó Chế độ thi cử phong kiến bị bãi bỏ, nền văn hóa dân tộc có nguy cơ bị sụp đổ từ chỗ là "linh hồn" của nền văn hóa truyền thống dân tộc đến chỗ bị lạc lõng, bơ vơ trước thời cuộc và vắng bóng
Câu hỏi đặt ra: Liệu tư tưởng Nho giáo đã hoàn toàn biến mất và bị khai trừ hay nó vẫn có ảnh hưởng vô cùng to lớn đến nền giáo dục Việt Nam Hãy cùng nhóm mình tìm hiểu nhé
Cấu trúc bài của nhóm mình gồm 3 chương :
CHƯƠNG I: Quan niệm của Nho giáo đối với lĩnh vực giáo dục Việt Nam trong lịch sử
CHƯƠNG II: Ảnh hưởng của nho giáo đến nền giáo dục việt nam hiện nay – thực trạng và những vấn đề đặt ra
CHƯƠNG III: Phương hướng và một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy ảnh hưởng tích cực, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng nho giáo trong giáo dục Việt Nam hiện nay
Làm rõ được những vấn đề trên là việc làm quan trọng, góp phần thực hiện có hiệu quả chủ trương đổi mới toàn diện nền giáo dục Việt Nam
CHƯƠNG I: Quan niệm của Nho giáo đối với lĩnh vực giáo dục Việt Nam trong lịch sử
Dẫn Dắt: Ở Việt Nam thời phong kiến là nền giáo dục Nho học với văn tự chữ Hán Tổ tiên ta bắt đầu học chữ Hán ngay từ thời Bắc thuộc qua tiếp xúc, giao lưu với người Hán sang cai trị Việt Nam; qua những người nhà sư, đạo sĩ phổ biến các đạo Phật, Lão, Khổng Các triều đại phong kiến phương Bắc đô hộ không quan tâm đến dạy cho người Việt Nam, mà chỉ chú trọng dạy cho những người mang dòng máu Hán.
HAI BẠN CÙNG THUYẾT TRÌNH MỖI BẠN 1 TRIỀU ĐẠI XEN KẼ
Nội dung
1 Tư tưởng Nho giáo về giáo dục ở Việt Nam thời phong kiến qua các triều đại LÀM 1 SILE VỀ CÁC THỜI ĐẠI PHONG KIẾN
a) Thời kỳ đầu đất nước mới giành được độc lập với các triều đại Ngô, Đinh, Tiền Lê
Do những biến động của đất nựớc ở thế kỉ X, sự tồn tại của các triều đại không dài và những người đứng đầu các triều đại hầu hết là các thủ lĩnh quân sự nên giáo dục của đất nước chưa có điều kiện phát triển
Trang 3 Thời kì này các nhà sư là tầng lớp trí thức tinh thông cả Nho học, Phật giáo và
họ mở trường, lớp tại các chùa để dạy học, đào tạo được nhiều tài năng như sư Pháp Thuận, Ngô Chân Lưu, Vạn Hạnh CHIẾU HÌNH ẢNH CÁC NHÀ SƯ b) Triều Lý
Sau khi kiến lập vương triều và đưa đất nước đi vào ổn định, vương triều Lý chú trọng chăm lo đến hệ thống giáo dục và khoa cử trên toàn đất nước Cùng với hệ thống giáo dục Phật học đã được phổ biến rộng rãi, năm 1070, vua Lý Thánh Tông lập văn miếu để thờ Khổng Tử với mong muốn phát triển hệ thống Nho giáo và khoa cử Nho học ở nước ta
Bên cạnh việc dựng Văn Miếu, nhà Lý bắt đầu chăm lo mở mang học tập và thi
cử để đào tạo nhân tài và tuyển lựa quan lại có năng lực cho bộ máy hành chính Năm 1075, nhà Lý cho mở kỳ thi Tam trường để chọn người minh kinh bác học Người đỗ đầu là Lê Văn Thịnh Nước ta bắt đầu có khoa thi từ đây
Sự ra đời của Văn Miếu – Quốc Tử Giám dưới triều Lý đã đặt nền móng cơ bản cho chế độ giáo dục khoa cử Nho học sau này với ba kì thi Hương, Hội, Đình
Từ đây Văn Miếu – Quốc Tử Giám dần trở thành trung tâm hội tụ tinh hoa của
Nho giáo – Nho học Việt CHIẾU HÌNH ẢNH QUỐC TỬ GIÁM, 3 KÌ THI HƯƠNG, HỘI, ĐÌNH
CHIẾU VIDEOCLIP: https://l.facebook.com/l.php?u=https%3A%2F
%2Ffb.watch%2F8bOPtpVtgw%2F%3Ffbclid%3DIwAR1FVhW-5jx9sl-i24EZINAmV5ysl1fwRm1eToqdOHDFTP1WlaK9zb2FT2s&h=AT1u08yYmn o2F3LLHuuQapRhubNAqlR_UnjbosCdRzzrZ3hpzVe3uZFcvi67RVW91Wj
muBaMGEDkq5_FKYsxFuZj8H9JXr1bTP3WhRf_0BYL77pZ-1mxQptc1DgDeV00f3qn5X2zgQofNWLPeC19
Dẫn dắt: Xuôi chiều theo dòng lịch sử chúng ta hãy cùng nhau đến với đặc điểm giáo dục của Nhà Trần.
c) Nhà Trần
Kế thừa, phát huy những thành tựu giáo dục thời Lý, nhà Trần tiếp tục chủ trương giáo dục Nho học để chọn người tài, đảm đương công việc xã hội, cai trị đất nước Thời Trần chế độ học hành và thi cử ngày càng có quy củ và chính quy hóa
Năm 1247, vua Trần Thái Tông đã cho đặt bộ máy Tam khôi (Trạng nguyên,
Bảng nhãn, Thám hoa) CHIẾU HÌNH ẢNH CÁC TRẠNG NGUYÊN
xuất hiện nhiều nhà tư tưởng, nhà thơ, nhà văn, các học giả xuất sắc như Chu Văn An, Lê Văn Hưu, Nguyễn Thuyên… Nho giáo phát triển mạnh mẽ có chiều hướng lấn át Phật giáo Thành tựu quan trọng thời Trần là chữ Nôm bắt
đầu được phổ biến và vận dụng vào sáng tác văn học CHIẾU HÌNH ẢNH CHU VĂN AN, LÊ VĂN HƯU, NGUYỄN THUYÊN
d) Nhà Hồ
Nhà Hồ: ban hành những quy định để đưa thi cử vào nề nếp, đưa toán vào thi cử
Trang 4 Hồ Quý Ly phản đối lối học sáo rỗng, học vẹt, đem lời nói cổ nhân áp dụng một cách máy móc để xét việc trước mắt
tổ chức kỳ thi Thái học sinh, chọn được 20 người tài trong đó có Nguyễn Trãi
CHIẾU HÌNH ẢNH NGUYỄN TRÃI
e) Lê Sơ
Thời Lê sơ: phát triển mạnh mẽ nhất dưới triều Lê Thánh Tông (1460
-1497).CHIẾU HÌNH ẢNH LÊ THÁNH TÔNG
Mở rộng trường công của nhà nước đến các địa phương
Quy định 3 năm mở một kì thi Hội đế lựa chọn tiến sĩ
Năm 1484, cho dựng bia ghi tên những người đỗ tiến sĩ đặt trong Văn
Miếu.CHIẾU HÌNH ẢNH BIA TRONG VĂN MIẾU
Thời Lê Thánh Tông đã tổ chức được 12 khoa thi Hội, lấy đỗ được hàng trăm tiến sĩ
f) Triều Nuyễn
tổ chức dạy và học, cơ bản là rập khuôn Triều Lê
chủ trương dạy học bằng chữ Nôm trong các trường học, tiếp tục duy trì chế độ
giáo dục Nho học CHIẾU HÌNH ẢNH 1 SỐ BÀI THƠ NÔM
Dẫn dắt: Qua tìm hiểu về nền giáo dục của mỗi triều đại phong kiến trong lịch sử Việt Nam nhóm chúng mình nhận thấy rằng tư tưởng Nho giáo đã ăn sâu, bén rễ vào tư tưởng Việt Điều đó được thể hiện qua những đúc kết sau:
Nội dung:
2 Đặc điểm của nền giáo dục Nho học Việt Nam thời phong kiến
Mục tiêu của nền giáo dục thời phong kiến
Xây dựng mẫu người lý tưởng của Nho giáo cho xã hội -người quân tử; đồng thời tập luyện cho người học để đạt tới văn hay, chữ tốt, tức là để có năng lực diễn đạt, trình bày những tư tưởng Nho giáo bằng các bài thơ, phú, văn
Các triều đại quân chủ tôn sùng Nho giáo với chủ trương tuyển dụng nhân tài cho đất nước qua các kỳ Khoa bảng
Giáo dục khoa cử được các triều đại tổ chức nhằm truyền bá ý thức hệ phong kiến vào trong nhân dân và để đào tạo và tuyển chọn quan lại – hiền tài giúp vua trị nước, quản lí xã hội Chủ trương khuyến khích giáo dục Nho giáo được
thể hiện qua rất nhiều thơ ca như: CHIẾU HÌNH ẢNH HIỀN TÀI LÀ
NGUYÊN KHÍ CỦA QUỐC GIA
“Hiền tài là nguyên khí của quốc gia Nguyên khí mạnh thì quốc gia thịnh Nguyên khí yếu thì quốc gia suy”
Trang 5 Nội dung giáo dục
Coi trọng giáo dục đạo đức, khinh tài trí, vì đối với quan cai trị, cần thiết là đức,
có đức thì an dân, có đức thì thông cảm với trời đất, thì gió hòa, mưa thuận, còn
kiến thức và kỹ năng về sản xuất của cải vật chất chưa trở thành nội dung của
giáo dục.CHIẾU HÌNH ẢNH CÁC GIÁM SINH
Do vậy, người học tuy thấm nhuần tư tưởng Nho học về đạo đức, tinh thông cổ văn, nhưng kiến thức về khoa học tự nhiên, sản xuất thực tiễn thì lại không phát triển Người nông dân học nông nghiệp một cách tự phát, người buôn bán cũng vậy, các nghề thủ công như mộc, nề, xây dựng, kể cả khai mỏ, luyện và đúc sắt,
cơ khí cũng được truyền lại bằng phương pháp kèm cặp thông qua tổ chức phường hội và trực tiếp tham gia sản xuất, chứ không có trường lớp, sách vở, chương trình gì
Hệ thống sách giáo khoa của nền giáo dục Nho học về cơ bản là sách kinh điển
của Nho giáo được tập trung trong bộ Tứ thư và Ngũ kinh, CHIẾU HÌNH
ẢNH TỨ THƯ, NGŨ KINH được viết bằng chữ Hán Với mục đích nhằm
những kiến thức cơ bản về cuộc sống; những kiến thức về lịch sử, văn hóa, thơ ca; đạo trị nước và an dân
Phương pháp giáo dục
Phương pháp giáo dục kinh viện và giáo điều Mỗi tháng giáo quan định một số ngày giảng sách; đến giờ đó, học trò đến giảng đường để nghe giáo quan giảng nghĩa
Trẻ mới học vỡ lòng sẽ được học Tam tự kinh, tứ tự kinh, mỗi ngày dăm ba câu, tập viết ván gỗ Trẻ em phải học thuộc lòng; lớn lên ít tuổi thì học đến Tứ thư ngũ kinh, tập làm câu đối Có thể nói, từ khi đi học đến khi đi thi, học sinh phải học theo khuôn khổ của nho giáo, bó mình vào trong các quy định phép tắc
CHIẾU HÌNH ẢNH LỚP HỌC VỠ LÒNG THỜI PHONG KIẾN
Giáo dục nho giáo coi trọng việc làm quan, đề cao đạo đức lễ nghĩa, chú trọng dạy đạo làm người
Hệ thống trường lớp
Nền giáo dục Nho học Việt Nam thời phong kiến chưa có sự phân chia các cấp học đối với đội ngũ giáo viên, chưa có chương trình, tài liệu, sách giáo khoa quy định chặt chẽ, phù hợp như ngày nay
Tuy thi cử, phải kiểm tra kết quả mới được thi Hương, đậu thi Hương mới thi Hội, đạt yêu cầu thi Hội mới được thi Đình, nhưng chương trình, tài liệu có thể rộng, hẹp hơn trong chừng mực nào đó, không được quy định rõ rệt
Trang 6 Trường chia làm hai loại: trường công và trường tư thục (trường làng) Trường công tổ chức ở kinh đô và các tỉnh, phủ, huyện do nhà nước quản lý như: Sùng văn quán, Quốc Tử Giám, còn các trường tư có mọi nơi từ kinh đô đến các xóm do các thầy đồ thầy khóa và của các ông tú ngồi nhà mở ra như: trường của Chu
Văn An, CHIẾU HÌNH ẢNH SÙNG VĂN QUÁN, QUỐC TỬ GIÁM VÀ
CÁC LỚP TRƯỜNG LÀNG
Quốc Tử Giám là trường cấp cao nhất, ban đầu dành cho con vua, hoàng tộc, quý tộc Từ năm 1253, vua Trần Thái Tông cho mở rộng Quốc tử giám và thu nhận cả con cái các nhà thường dân có sức học xuất sắc Tiếp theo là các trường dành cho con cái của quan lại Cuối cùng là trường tư thục do các thầy đồ mở ra dành cho đại chúng
Kết luận: Trong gần 2000 năm phát triển, Nho giáo ảnh hưởng tới nhiều phương diện làm sâu sắc thêm tầng văn hóa đời sống nước ta nhưng vẫn mang những nét rất Việt Nam Đặc biệt, nó vẫn in hằn dấu tích và hình ảnh trong giáo dục nước ta một cách sâu sắc Sở dĩ, mức ảnh hưởng của nó mạnh mẽ đến vậy là do hơn 1000 năm Bắc thuộc, Nho giáo đã dần bén rễ vào tư tưởng Việt Đồng thời cũng là nhu cầu có một tôn giáo,
hệ tư tưởng chính thống làm bệ đỡ thống nhất quốc gia, xây dựng bộ máy nhà nước, quản lý chính quyền và nhu cầu tìm kiếm nhân tài phục vụ trung thành của giai cấp thống trị đòi hỏi các bậc vua chúa chọn Nho giáo là hệ tư tưởng chính thống
CHƯƠNG II: Ảnh hưởng của nho giáo đến nền giáo dục việt nam hiện nay – thực trạng và những vấn đề đặt ra
Dẫn dắt: Qua những nội dung được trình bày ở chương I chúng ta có thể thấy rằng
ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo về giáo dục từ nội dung đến tổ chức và quản lý đối với Việt Nam thời phong kiến là rất lớn
Thế nhưng trải qua các giai đoạn thăng trầm của lịch sử cùng với sự biến đổi của các yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa thì nền giáo dục Việt Nam đã có bước chuyển mình
vô cùng to lớn Hơn bao giờ hết chúng ta nhận ra được tầm quan trọng của giáo dục
với sự sống còn của 1 quốc gia, giống như Nenso Mandela từng nói: “Giáo dục là vũ khí mạnh nhất mà người ta có thể sử dụng để thay đổi cả thế giới.”
1 Đặc điểm của nền giáo dục Việt Nam hiện nay
Nội dung: Phát triển giáo dục cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu;
đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo nhu cầu phát triển của xã hội; nâng cao chất lượng giáo dục theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Đẩy mạnh xây dựng xã hội hóa học tập, nhiều chính sách công bằng trong tiếp cận giáo dục tạo cơ hội và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời
Trang 7 Mục tiêu giáo dục
đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công
dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc CHIẾU HÌNH ẢNH SINH VIÊN 5 TỐT
Nội dung giáo dục
là toàn diện, thiết thực, hiện đại và có hệ thống; coi trọng giáo dục tư tưởng và
ý thức công dân; bảo tồn và phát huy truyền thống, bản sắc văn hóa nhân loại;
phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý lứa tuổi của người học CHIẾU HÌNH ẢNH CÁC LỚP HỌC HIỆ ĐẠI (HỌC VĂN HÓA, KĨ NĂNG SỐNG, THỂ DỤC THỂ THAO
Phương pháp giáo dục
là phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của người học; bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên; học đi đôi với hành, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội
Chương trình giáo dục
Chương trình giáo dục được cụ thể hóa từ sách giáo khoa, giáo trình phù hợp
với mục tiêu, cấp độ và cấp bậc học.Hệ thống giáo dục bao gồm: CHIẾU HÌNH ẢNH HỌC SINH, SINH VIÊN CÁC CẤP
Giáo dục mầm mon
Giáo dục phổ thông (cấp bậc tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5, cấp bậc trung học
cơ sở từ lớp 6 đến lớp 9, cấp bậc trung học phổ thông từ lớp 10 đến lớp 12)
Giáo dục nghề nghiệp (đào tạo trình độ sơ cấp, trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác cho người lao động)
Giáo dục đại học (trình độ đại học và trình độ cao đẳng), giáo dục sau đại học (trình độ thạc sĩ và trình độ tiến sĩ)
Văn bằng hệ thống giáo dục quốc dân gồm bằng tốt nghiệp tiểu học, trung học cơ sở, phổ thông trung học, trung cấp chuyên nghiệp, học nghề, cao đẳng, đại học, thạc sĩ, tiến sĩ
Phương thức giáo dục có chính quy và không chính quy
Chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân cấp cho người học để xác nhận kết quả học tập sau khi được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ học vấn, nghề nghiệp
Dẫn dắt: Nền giáo dục Việt Nam đã khoác lên mình một tấm áo mới mang hơi thở
của thời đại, có sự kết hợp giữ cả phương đông và phương tây Nhưng dù cho có đổi mới đến đâu đi chăng nữa thì tư tưởng Nho giáo vẫn là cái gốc và sự ảnh hưởng của nó vẫn còn tồn tại đến ngày nay Như ông bà ta thường nói :
“Con người có tổ, có tông Như cây có cội, như sông có nguồn.”
Trang 8Nội dung: Những ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo đến nền giáo dục Việt Nam hiện nay
1 Ảnh hưởng tích cực CHIẾU CÁC HÌNH ẢNH HỌC SINH HỌC TẬP, RÈN LUYỆN
Thứ nhất, đó là đề cao việc học tập: Khổng tử quan niệm sự hiểu biết không
phải là sinh ra đã có sẵn mà phải được tích lũy qua quá trình học tập, rèn luyện khá công phu Ngay các đức tính như nhân, trí, tín, trực, dũng, cương
cũng cần phải học tập rèn luyện thì mới có thể phát triển đúng hướng, ứng dụng hoàn hảo Ngày nay, Đảng và nhà nước luôn đề cao việc học tập và xem giáo dục là quốc sách hàng đầu
Thứ hai, đó là tư tưởng hiếu học: Khổng tử cho rằng con người thông thường
phải chịu đựng những khó khăn, vất vả mới biết Đây là một quan điểm tiến bộ làm cho các môn đệ của ông trải qua hơn hai ngàn năm lịch sử vẫn tiếp tục tinh thần ham học, học không biết chán, góp phần cổ vũ phong trào học tập Ngày nay, đất nước ta bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, con người đứng trước một đòi hỏi lớn về phát triển trí tuệ, phát triển năng lực sáng tạo Vì thế, việc học ngày nay ở nước ta đối với mỗi người, mỗi gia đình và xã hội là yêu cầu cấp thiết Tinh thần ham học, học không biết chán của Nho giáo có ý nghĩa rất lớn đối với việc xây dựng xã hội học tập hiện nay Chủ tịch HCM cũng đã khẳng định: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính
là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu”
Thứ ba, đó là bình dân giáo dục: đây là chủ trương giáo dục rất tiến bộ trong
bối cảnh lịch sử bấy giờ vì không chỉ biểu hiện tư tưởng thân dân mà còn làm cho dân đổi mới Không phân biệt giai cấp, quý tiện, sang hèn, “Nếu từ đô áp đến chỗ châu huyện đều đặt nhà học, để cho từ con vua trở xuống đến con nhà
sỹ và thứ dân đều đi học cả, thì độ mười năm sau, trên biết bảo dưới, dưới biết cách thờ trên” Tư tưởng này hiện nay được Đảng và Nhà nước đang vận dụng
để giáo dục, nâng cao trình độ cho người dân
Thứ tư, đó là tư tưởng về mối quan hệ giữa học và tập, giữa học và hành, giữa dạy và học: Đây cũng là tư tưởng có giá trị về phương pháp giáo dục để thực
hiện nguyên lý “học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn” trong quá trình dạy và học hiện nay Khổng Tử nói, muốn học để biết, cần có bốn không: “không ý, không tất, không cố, không ngã” Nghĩa là, nếu chưa học hoặc chưa thật sự học đến nơi đến chốn mà đã có sẵn ý này, ý khác về đối tượng và nội dung học thì rất dễ khuôn theo ý nghĩa sai
đã có trước khi học Khi tìm hiểu đối tượng mà dựa vào những phán đoán chưa chắc chắn rồi khẳng định tất phải thế này thế kia thì việc tìm hiểu sẽ thiếu khách quan, khó đạt tới chất lý Vì vậy chúng ta phải biết kết hợp vừa học lý thuyết và thực hành nhuần nhuyễn những kiến thức đã học sẽ giúp chúng ta hiểu sâu và nắm vững nguồn tri thức hơn
Thứ năm, đó là trở thành cơ sở cho đạo đức: Với hệ thống các quy định chặt
chẽ đã giúp con người có thái độ và hành vi ứng xử với nhau theo thứ bậc, theo
Trang 9khuôn phép Nho giáo quan niệm trong nước cần phải có luật pháp thì nước mới nghiêm; trong gia đình phải có gia pháp thì mới có trên có dưới Điều này đã tạo cho con người nếp sống trên kính dưới nhường Tư tưởng chính danh giúp cho con người xác định được nghĩa vụ và trách nhiệm của mình để từ đó suy nghĩ và xử thế đúng trong các quan hệ xã hội Theo Nho giáo, đạo đức người cầm quyền có ảnh hưởng lớn đến sự hưng vong của một triều đại, những người trong bộ máy nhà nước mà mất đạo đức thì không thể cai trị được nhân dân Nho giáo đã đề cao việc cai trị dân bằng đạo đức, bằng nhân nghĩa, bằng lễ giáo Muốn thực hiện được đường lối đức trị, người cầm quyền phải luôn “tu,
tề, trị, bình” Trong lịch sử dân tộc Việt Nam đã có nhiều tấm gương sáng ngời
về đạo đức của các vị vua, của các anh hùng hào kiệt Ngày nay tư tưởng nêu trên vẫn còn nguyên giá trị Người cán bộ trong bộ máy nhà nước phải có đức,
đó là điều kiện đầu tiên để dân tin yêu, kính phục và đưa đất nước lên tầm cao mới
Vì thế mà trong mỗi lớp học thường treo khẩu ngữ: “Tiên học lễ hậu học văn” Hay lời Bác dạy thanh thiếu niên : “Có tài mà không có đức là người vô dụng
Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”
Dẫn dắt: Tuy nhiên vấn đề nào cũng có hai mặt của nó bởi lẽ trong cuộc sống không
có điều gì là hoàn hảo vì thế nên chúng ta không nên tuyệt đối hóa một vấn đề nào đó
và Nho giáo cũng không phải ngoại lệ
2 Ảnh hưởng tiêu cực
Nho giáo cũng đã để lại những “di chứng” rất nặng nề cho nền giáo dục của Việt Nam hiện nay:
Ngày xưa, các nhà Nho lặp đi lặp lại bốn chữ “ôn cố tri tân”, từ Khổng Tử, Mạnh Tử cho tới các Nho giáo thời sau, cách học của họ là lặp đi, lặp lại, thuộc lòng như con vẹt, nhớ vanh vách, thuộc lầu lầu, dù không hiểu rõ cũng chẳng
sao CHIẾU HÌNH ẢNH GIÁO VIÊN ĐỌC BÀI CHO HỌC SINH CHÉP
Nội dung của bài học, phải qua tụng niệm hàng tháng, hàng năm, hàng chục năm Người nào mà không hiểu được là do tư chất học kém, coi trọng con đường lập thân bằng học vấn, học để làm thầy chứ không làm thợ, nội dung và phương pháp học nặng về lý thuyết, học vẹt, thầy đọc trò chép… Ngày nay, lối học vẹt ấy vẫn còn được khuyến khích và áp dụng đối với tuổi trẻ, đối với quần chúng Cứ thế, thế hệ thầy thuật đúng y nguyên cho thế hệ trò, thế hệ trò học xong trở thành thầy lại thuật đúng y nguyên cho thế hệ trò kế tiếp theo Bằng cách “thuật lại” như vậy, sự phát triển và sáng tạo rất nghèo nàn trong nền giáo dục hiện nay
Đồng thời Nho giáo luôn đặt ra các khuôn khổ, khiến sự sáng tạo bó mình vào trong các quy định phép tắc Ngay cả trong văn thơ- lĩnh vực dành riêng cho những tâm hồn nghệ thuật với những sáng tạo bay bổng thì các thi sĩ khi làm thơ cũng phải tuân theo các quy tắc gieo vần
Khổng tử coi trọng việc học nhưng lại không quan tâm đến nền sản xuất xã hội hoặc ứng dụng cái học vào lãnh vực sản xuất vật chất (bằng lao động chân tay
Trang 10hoặc lao động trí óc), cho rằng Người bề trên chỉ cần học đủ lễ, nghĩa, tín thì dân chúng bốn phương sẽ đem đến phục dịch mình Dẫn đến việc những điều học được chỉ mang tính giáo điều, kiến thức sống trở nên hạn hẹp
Coi trọng đạo đức là cần thiết nhưng vì tuyệt đối hóa vai trò của đạo đức và
nhấn mạnh quan hệ đạo đức “thân thân”, “thân hiền” CHIẾU TRANH BIẾM HỌA VỀ NHỜ VÀO QUAN HỆ MÀ THĂNG CHỨC của Nho giáo, mà
quên pháp luật là sai lầm Coi trọng quan hệ gia đình thân thuộc mà sắp xếp và
bố trí cán bộ không theo năng lực, trình độ và đòi hỏi của công việc mà dựa vào
sự thân thuộc, gần gũi trong quan hệ tông tộc, dòng họ Do quan niệm sai lệch
về đạo đức với nội dung đền ơn trả nghĩa mà trong thực tế một số cán bộ có thái
độ ban ơn, cố tình lợi dụng kẽ hở của chính sách và luật pháp để trục lợi, hối lộ, cửa quyền…Thậm chí, một số người dùng tư tưởng gia trưởng để giải quyết các công việc chung Một trong những phẩm chất của người lãnh đạo là tính quyết đoán
Nhưng quyết đoán theo kiểu độc đoán, chuyên quyền là biểu hiện của thói gia trưởng
Việc coi trọng lễ và cách giáo dục con người theo lễ một cách cứng nhắc, bảo thủ là cơ sở cho tư tưởng tôn ti, bè phái, cục bộ, đề cao địa vị, coi thường lớp trẻ, trọng nam khinh nữ, bắt bề dưới phải phục tùng bề trên đã tạo nên thói gia trưởng.… Trong khi đó ở Phương Tây thì đề cao sự sáng tạo, chân lý, tư tưởng
cá nhân: "Platon là thầy tôi nhưng chân lý còn quý hơn thầy" CHIẾU HÌNH
ẢNH ARISTOTLE Nhà triết học cổ đại Hy Lạp Aristotle đã nói như vậy.
Ngày nay, trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đất nước đang rất cần những con người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm
Kết luận: Qua những điều phân tích ở trên có thể thấy rằng, tư tưởng Nho giáo
đã có ảnh hưởng đáng kể ở nước ta Sự tác động, ảnh hưởng này ở hai mặt vừa
có tính tích cực, vừa có những hạn chế nhất định Để xây dựng đạo đức mới cho con người Việt Nam hiện nay, chúng ta cần kế thừa mặt tích cực, đồng thời khắc phục và xóa bỏ triệt để những ảnh hưởng tiêu cực Công việc này phải được tiến hành thường xuyên, kiên trì và lâu dài
Dẫn dắt: Vừa rồi nhóm chúng mình đã đưa đến cho các bạn một cái nhìn cụ thể
về ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo đến nền giáo dục Việt Nam hiện nay Vậy vấn đề được đặt ra ở đây là hiện nay, tại thế kỉ 21 chúng ta sẽ lựa chọn hướng đi nào cho giáo dục Việt Nam? Nho giáo truyền thống, tự do phương tây hay một hương đi khác Liệu chúng ta có nên loại trừ tư tưởng Nho giáo và tiếp thu hoàn toàn nền giáo dục Phương Tây, hay là kết hợp cả 2.
Chúng mình biết rằng mỗi người sẽ có cho mình một quan điểm riêng về vấn đề này phải không nào? Chúng ta hay thường có câu nói cửa miệng quen thuộc rằng
“Hòa nhập chứ không hòa tan” vậy thì điều gì đã khiến chúng ta không hòa tan,
đó chính là những giá trị truyền thống mà mỗi con người chúng ta có Chúng ta